“Free yourself from mental slavery.” Met deze indringende boodschap vraagt criticus Guillermo Feller aandacht voor wat hij ziet als een fundamenteel probleem binnen de Surinaamse samenleving: een diepgewortelde etnische verdeeldheid die ontwikkeling structureel belemmert.
Volgens Feller is de realiteit onmiskenbaar: Suriname blijft sterk langs etnische lijnen verdeeld. Hij stelt dat kiezers vaak vertrouwen stellen in leiders die op hen lijken, in plaats van te kiezen op basis van kwaliteit en visie.
Dit patroon heeft zich volgens hem decennialang herhaald, zonder dat het land wezenlijke vooruitgang heeft geboekt.
Meer dan vijftig jaar na de onafhankelijkheid constateert hij dat structurele ontwikkeling uitblijft en dat dezelfde maatschappelijke en bestuurlijke problemen blijven terugkeren.
Patronen van vriendjespolitiek en stagnatie
Feller wijst erop dat wanneer “de eigen groep” aan de macht komt, dit zelden leidt tot verbetering. In plaats daarvan ziet hij terugkerende patronen van vriendjespolitiek, waarbij loyaliteit vaak zwaarder weegt dan deskundigheid. Volgens hem resulteert dit in inefficiënt bestuur en aanhoudende stagnatie.
Hij benadrukt dat dit geen probleem is van één specifieke groep of politieke stroming, maar een systeem dat door de samenleving zelf in stand wordt gehouden.
Mentale slavernij als kern van het probleem
De criticus omschrijft deze dynamiek als een vorm van mentale slavernij: niet opgelegd van buitenaf, maar geworteld in een manier van denken die verandering tegenhoudt.
Het blijven vasthouden aan etnische loyaliteit in politieke keuzes vormt volgens hem de kern van deze problematiek.
Tegelijkertijd waarschuwt hij voor fatalisme. De gedachte dat “het nooit meer goed komt” noemt hij gevaarlijk, omdat het leidt tot passiviteit en het uitblijven van verandering.
Verandering begint bij de kiezer
Volgens Feller ligt de sleutel tot vooruitgang niet primair bij politici, maar bij de kiezer. Werkelijke verandering zal pas plaatsvinden wanneer burgers massaal besluiten om leiders te beoordelen op kennis, visie en integriteit in plaats van afkomst.
Daarnaast pleit hij voor een maatschappelijke norm waarbij corrupt gedrag niet langer wordt getolereerd, ongeacht uit welke groep het afkomstig is. Dit zou volgens hem de druk op leiders vergroten om transparanter en effectiever te handelen.
Oproep tot bewustwording en actie
Feller sluit af met een duidelijke oproep aan de samenleving om kritisch naar zichzelf te kijken en bestaande patronen te doorbreken. Pas wanneer kiezers hun gedrag aanpassen en bewuste keuzes maken, kan er volgens hem sprake zijn van echte vooruitgang.
“De vraag is niet wat er nog meer moet gebeuren,” stelt hij, “maar wanneer wij als volk besluiten het anders te doen.”
