De voorgestelde Wet Rechtspraak Belastingzaken (WRB) moet belastingplichtigen in Suriname betere toegang bieden tot onafhankelijke rechtspraak wanneer zij het niet eens zijn met belastingaanslagen, beschikkingen of boetes van de Belastingdienst.
De praktische uitvoerbaarheid, de inrichting van de belastingrechtspraak en de afstemming met andere fiscale wetgeving stonden centraal tijdens een vergadering van de Commissie van Rapporteurs (CvR).
Aan de bespreking namen onder anderen deel de president van het Hof van Justitie, Iwan Rasoelbaks, en Alida Johanns namens het Openbaar Ministerie.
Ook minister Harish Monorath van Justitie en Veiligheid en vertegenwoordigers van de juridische afdeling van zijn ministerie waren aanwezig. De Belastingdienst Suriname werd vertegenwoordigd door directeur Marita Lautan-Wijnerman en haar staf.
Van afzonderlijke beroepsraden naar de gewone rechter
De ontwerpwet, die op 23 juli 2024 werd ingediend, beoogt de rechtspositie van burgers en bedrijven te versterken bij fiscale geschillen.
Het voorstel hangt nauw samen met de ontwerpwet Algemene Wet Belastingen (AWB), waarin het wettelijke kader voor belastingheffing en de bevoegdheden van de Belastingdienst worden geregeld.
Tegenover de bevoegdheden van de Belastingdienst moet volgens het uitgangspunt van de WRB een effectieve mogelijkheid staan om besluiten onafhankelijk te laten toetsen.
De huidige belastingrechtspraak is verdeeld over de Raad van Beroep voor de Directe Belastingen en de Raad van Beroep voor de Indirecte Belastingen.
Met de nieuwe wet wordt voorgesteld belastingzaken onder te brengen bij de gewone rechterlijke macht. De kantonrechter zou de zaken in eerste aanleg behandelen, terwijl het Hof van Justitie bevoegd wordt om uitspraken in hoger beroep te beoordelen.
Hiermee wordt beoogd een overzichtelijker stelsel te creëren waarin belastingplichtigen toegang hebben tot onafhankelijke rechtspraak.
Hof-president benadrukt samenhang met andere fiscale wetten
Tijdens de vergadering gaf Hof-president Rasoelbaks aan dat het wetsontwerp reeds kan worden behandeld. Daarnaast stelde hij voor de WRB te betrekken bij de verdere behandeling van de ontwerpwet AWB, maar ook bij de behandeling van de Kostenwet en de Invorderingswet.
Daarmee onderstreepte hij het belang van samenhang tussen de verschillende wettelijke regelingen op fiscaal gebied. De procedures en verantwoordelijkheden moeten op elkaar aansluiten om tegenstrijdigheden en onduidelijkheden in de uitvoering te voorkomen.
Uitvoerbaarheid en capaciteit als aandachtspunten
Naast de juridische uitgangspunten bespraken de commissieleden de praktische gevolgen van de voorgestelde wetgeving.
Er werden vragen gesteld over de uitvoerbaarheid van de nieuwe procedures en de mogelijkheden van de Belastingdienst om de wettelijke verplichtingen tijdig en zorgvuldig na te komen.
De afhandeling van bezwaarschriften vormde daarbij een belangrijk aandachtspunt. Bij de beoordeling van het wetsvoorstel moet volgens de bespreking niet alleen worden gekeken naar de juridische inrichting van de belastingrechtspraak, maar ook naar de beschikbare capaciteit, bestaande werkprocessen en de overgang van het huidige naar het nieuwe stelsel.
Ook beroep mogelijk bij niet tijdig beslissen
In het tweede deel van de vergadering gaf professor in het belastingrecht Arno van Suilen via een onlineverbinding een nadere toelichting op de inhoud en werking van de ontwerpwet.
Hij ging onder meer in op de voorgestelde beroepsprocedure, de rol van de rechter en de voorwaarden waaronder belastingplichtigen een geschil aan de rechter kunnen voorleggen.
Het wetsvoorstel voorziet onder meer in de mogelijkheid om beroep in te stellen tegen een uitspraak op bezwaar van de inspecteur. Ook wordt een beroepsmogelijkheid geboden wanneer de inspecteur niet tijdig op een bezwaarschrift beslist.
Van Suilen deed daarnaast aanbevelingen voor de verdere afstemming van de wettelijke bepalingen. Volgens hem verdient het de voorkeur om de regeling voor beroep wegens niet tijdig beslissen uitsluitend in de WRB op te nemen en deze uit de ontwerpwet AWB te halen.
Wanneer ervoor wordt gekozen de regeling in beide wetten te handhaven, moeten de betreffende bepalingen volgens hem zorgvuldig op elkaar worden afgestemd.
Afstemming moet rechtsbescherming in de praktijk waarborgen
De toelichting van Van Suilen bood de commissieleden meer inzicht in de juridische en praktische vraagstukken die bij de verdere uitwerking van de wet aandacht verdienen.
De behandeling van de WRB raakt daarmee aan een bredere hervorming van het fiscale rechtsstelsel. Niet alleen de bevoegdheden van de Belastingdienst, maar ook de mogelijkheden van burgers en ondernemingen om tegen fiscale besluiten op te komen, moeten duidelijk en uitvoerbaar worden geregeld.
Een effectieve belastingrechtspraak vraagt immers niet alleen om wettelijke waarborgen op papier, maar ook om procedures die in de praktijk toegankelijk zijn en tijdig rechtsbescherming bieden.
