Het Groene NGO Collectief Suriname heeft een informatiesessie georganiseerd onder de titel ‘Stop de grootschalige ontbossing van het Surinaamse regenwoud’.
Tijdens de bijeenkomst stonden de economische waarde van intacte bossen, de rechten van Inheemse en Tribale gemeenschappen en de ecologische risico’s van grootschalige ontbossing centraal.
De boodschap van het collectief is dat de bescherming van het Surinaamse regenwoud niet uitsluitend als een milieuvraagstuk moet worden beschouwd.
Het gaat ook om economische ontwikkeling, volksgezondheid, biodiversiteit en de rechten van gemeenschappen die afhankelijk zijn van hun traditionele woon- en leefgebieden.
Intact bos biedt economische kansen
Volgens het collectief kan het behoud van intact regenwoud op de lange termijn meer opleveren dan de grootschalige omzetting van bos naar landbouwgrond die daarvoor niet altijd geschikt is.
Als economische alternatieven werden onder meer carbon credits, internationale bosfinanciering, duurzame houtkap, ecotoerisme en producten op basis van natuurlijke grondstoffen genoemd.
Suriname beschikt over een uitzonderlijke uitgangspositie. Volgens de derde nationale klimaatbijdrage van Suriname, ingediend bij het Klimaatverdrag van de Verenigde Naties, is ongeveer 93 procent van het land met bos bedekt. De bossen spelen een belangrijke rol bij de opslag van koolstof en het opnemen van CO₂ uit de atmosfeer.
Een internationaal financieringsmechanisme dat hierbij aandacht verdient, is de Tropical Forests Forever Facility (TFFF). Dit initiatief is opgezet om landen financieel te belonen voor aantoonbaar behoud van tropische bossen.
De financiering is gekoppeld aan resultaten op het gebied van bosbehoud, waarbij ook middelen zijn voorzien voor Inheemse gemeenschappen en lokale bevolkingsgroepen.
Het collectief benadrukt daarmee het belang van een ontwikkelingsmodel waarin het bos niet alleen wordt gezien als een bron van hout of landbouwgrond, maar ook als een waardevol ecosysteem dat economische mogelijkheden biedt zolang het intact blijft.
Ontbossing blijft een concrete uitdaging
Hoewel Suriname internationaal bekendstaat om zijn hoge bosbedekking en relatief lage ontbossingsgraad, betekent dit niet dat het regenwoud vanzelf beschermd blijft.
Gegevens van de Stichting voor Bosbeheer en Bostoezicht (SBB) laten zien dat in de periode 2022–2023 naar schatting 11.177 hectare bos verloren ging door ontbossing. Dat onderstreept dat ook in Suriname keuzes over landgebruik en economische activiteiten gevolgen hebben voor de bosbedekking.
In de nationale rapportage over klimaatbeleid worden onder meer mijnbouw, infrastructuur, verstedelijking en landbouw genoemd als factoren die bijdragen aan ontbossing. De precieze oorzaken en omvang kunnen per gebied en periode verschillen.
Volgens de boodschap van het collectief moet daarom kritisch worden gekeken naar plannen die grote oppervlakten bos willen omzetten voor andere activiteiten.
Daarbij moet niet alleen de verwachte economische opbrengst worden berekend, maar ook rekening worden gehouden met de ecologische schade, de gevolgen voor lokale gemeenschappen en de waarde van alternatieve vormen van bosgebruik.
Inheemse en Tribale gemeenschappen moeten kunnen meebeslissen
Een belangrijk aandachtspunt tijdens de informatiesessie was het recht van Inheemse en Tribale gemeenschappen om zeggenschap te hebben over besluiten die hun traditionele woon- en leefgebieden raken.
Daarbij werd gewezen op het beginsel van Free, Prior and Informed Consent (FPIC), oftewel vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming.
Dit beginsel houdt in dat betrokken gemeenschappen zonder dwang moeten kunnen deelnemen aan besluitvorming, tijdig informatie moeten ontvangen en de gelegenheid moeten krijgen om volgens hun eigen besluitvormingsprocessen toestemming te geven of te weigeren wanneer activiteiten hun rechten en leefgebieden raken.
Ook in Suriname is dit onderwerp nadrukkelijk op de agenda geplaatst. In oktober 2025 werd een nationaal FPIC-protocol van de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS) aangeboden aan de president en de voorzitter van De Nationale Assemblée.
Het protocol moet richting geven aan de manier waarop de rechten en belangen van Inheemse gemeenschappen bij besluitvorming worden gerespecteerd.
Het collectief benadrukt dat informatiebijeenkomsten en raadplegingen niet slechts formaliteiten mogen zijn. Gemeenschappen moeten daadwerkelijk inzicht krijgen in de mogelijke gevolgen van projecten en betekenisvolle invloed kunnen uitoefenen op besluiten die hun leefomgeving, bestaansmiddelen en toekomst beïnvloeden.
Ontbossing brengt risico’s voor milieu en volksgezondheid met zich mee
De aantasting van primair regenwoud kan verstrekkende gevolgen hebben. Bossen slaan koolstof op, ondersteunen een grote biodiversiteit en spelen een belangrijke rol in de waterhuishouding.
Wanneer grote oppervlakten bos worden gekapt of aangetast, kunnen ecosystemen onder druk komen te staan en kunnen lokale omstandigheden veranderen.
Tijdens de informatiesessie werden onder meer bosbranden, zoönotische ziekten, epidemieën en pandemieën, verstoring van de watercyclus en vervuiling van oppervlaktewater als mogelijke risico’s genoemd.
Ook werd aandacht gevraagd voor kwikvervuiling, die in Suriname met name relevant is in gebieden waar goudwinning plaatsvindt.
De relatie tussen ontbossing en ziekteverspreiding is complex: veranderingen in landgebruik kunnen de interactie tussen mensen, dieren en ziekteverwekkers beïnvloeden, maar leiden niet automatisch tot een epidemie of pandemie.
Evenzo hangt het risico op kwikvervuiling af van de activiteiten in een gebied en de manier waarop kwik in het milieu terechtkomt.
Daarnaast kan grootschalige kaalkap directe gevolgen hebben voor dieren die afhankelijk zijn van het bos. Het verlies van leefgebied kan leiden tot sterfte, verwondingen, verstoring van voortplanting en migratie, stress en het verdwijnen van slaap- en nestplaatsen. De gevolgen kunnen ook doorwerken in voedselketens en de biodiversiteit van het gebied.
Duurzame ontwikkeling vraagt om andere keuzes
Met de informatiesessie vraagt het Groene NGO Collectief Suriname aandacht voor de noodzaak om economische ontwikkeling en bosbescherming met elkaar in evenwicht te brengen.
De kern van de boodschap is dat de waarde van een bos niet uitsluitend kan worden afgemeten aan de opbrengst die ontstaat wanneer bomen worden gekapt en de grond een andere bestemming krijgt.
Ook de waarde van koolstofopslag, biodiversiteit, waterregulering, lokale bestaansmiddelen en internationale klimaatfinanciering moet worden meegewogen.
Dat vraagt om zorgvuldig landgebruik, transparante besluitvorming, effectieve milieubescherming en respect voor de rechten van gemeenschappen die in en rond het regenwoud leven.
Het collectief pleit daarmee voor een toekomst waarin Suriname zijn natuurlijke rijkdommen kan benutten zonder het fundament van die rijkdom aan te tasten: het regenwoud zelf.
