De kwestie rond de ruim 384 ton parboiledrijst in de haven van Nieuw-Nickerie roept een principiële vraag op: denkt een ondernemer dat hij, wanneer een import tegen de regels blijkt te zijn uitgevoerd, alsnog zelf kan bepalen hoe de zaak wordt afgewikkeld?
Ondernemen vereist lef, maar lef ontslaat niemand van de plicht zich aan de wet te houden. Juist daarom is het nu aan de bevoegde autoriteiten om daadkrachtig, zorgvuldig en transparant op te treden.
Ondernemerslef is goed, maar de wet is geen onderhandelingsvoorstel
Ondernemer Bhagwatpersad Ramadhin heeft de douane schriftelijk verzocht zijn importdocument in te trekken en het schip met de rijst naar Guyana te laten terugkeren.
Als redenen noemt hij onder meer de hoge kosten en het ontbreken van toestemming van het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV).
Dat een ondernemer zijn financiële belangen probeert veilig te stellen, is begrijpelijk. Niemand wil verlies lijden, zeker niet wanneer het om een investering van deze omvang gaat. Maar daar ligt precies het onderscheid tussen zakelijk handelen en het naleven van wettelijke verplichtingen.
Wanneer voor de invoer van een product bepaalde vergunningen of toestemmingen vereist zijn, kan een ondernemer niet simpelweg besluiten dat de transactie wordt teruggedraaid zodra de autoriteiten ingrijpen.
De vraag is niet alleen hoeveel geld er op het spel staat, maar vooral of de invoer volgens de geldende regels heeft plaatsgevonden en welke wettelijke gevolgen daaraan verbonden zijn.
Regels gelden niet alleen wanneer ze een ondernemer goed uitkomen. Ze gelden juist ook wanneer naleving geld kost.
Een ingetrokken rechtszaak is geen vrijbrief
Wat deze kwestie extra opmerkelijk maakt, is de verwijzing van Ramadhin naar de rechtszitting van donderdag 8 oktober 2026.
In zijn brief aan de douane stelt hij dat de rechter toestemming zou hebben gegeven om het schip naar het land van herkomst te laten terugkeren.
Volgens de beschikbare informatie kreeg de ondernemer tijdens de behandeling van het kort geding de gelegenheid zijn vordering in te trekken.
De procedure eindigde daarmee zonder inhoudelijke uitspraak over de rechtmatigheid van de invoer en zonder rechterlijke toestemming voor het vertrek van het schip.
Dat onderscheid is wezenlijk. Het beëindigen van een rechtszaak betekent niet automatisch dat een partij gelijk heeft gekregen.
Evenmin betekent het dat maatregelen van de bevoegde autoriteiten vervallen of dat goederen zonder meer mogen worden uitgevoerd.
Als de rechter geen toestemming heeft verleend, kan die toestemming ook niet zonder meer aan de rechterlijke behandeling worden toegeschreven. De brief roept daarom vragen op die de douane en andere bevoegde instanties zorgvuldig moeten beoordelen.
Het is aan de autoriteiten om vast te stellen welke juridische betekenis aan het verzoek moet worden toegekend en welke vervolgstappen wettelijk mogelijk en noodzakelijk zijn.
Bijna 385 ton rijst: dit is geen kleine vergissing
Het gaat om 282 bigbags parboiledrijst met een gezamenlijk gewicht van 384,80 metrieke ton. De overheid is inmiddels begonnen de lading onder politiebewaking te lossen. De rijst wordt opgeslagen bij de faciliteiten van Food and Agriculture Industries (FAI) in Nickerie.
Dat verschillende ministeries en de politie bij de operatie betrokken zijn, maakt duidelijk dat de zaak serieus wordt behandeld. Maar het optreden van de overheid mag niet beperkt blijven tot het lossen en opslaan van de rijst. Ook de juridische afhandeling moet helder zijn.
Welke voorschriften zijn precies overtreden? Welke documenten waren vereist? Welke verantwoordelijkheid rust op de importeur en welke op de betrokken overheidsdiensten? En welke wettelijke gevolgen zijn aan de geconstateerde feiten verbonden?
Dat zijn vragen waarop de samenleving antwoord verdient. Niet om een ondernemer bij voorbaat te veroordelen, maar om duidelijk te maken dat de wet op een consequente en gelijke manier wordt toegepast.
Daadkracht betekent ook rechtszekerheid
De autoriteiten moeten in deze zaak twee zaken tegelijkertijd bewaken: de naleving van de wet en de rechtszekerheid van alle betrokkenen.
Dat betekent dat de lading niet zomaar mag worden vrijgegeven of teruggestuurd als daarvoor geen wettelijke grondslag bestaat. Maar het betekent eveneens dat de overheid haar optreden moet baseren op controleerbare feiten, toepasselijke wetgeving en duidelijke besluiten.
Politiebegeleiding en bewaking kunnen noodzakelijk zijn om de situatie onder controle te houden. Ze zijn echter geen vervanging voor een juridisch zorgvuldig besluit.
De overheid moet kunnen uitleggen waarom de lading wordt vastgehouden, welke procedure wordt gevolgd en wat er uiteindelijk met de rijst zal gebeuren.
Als overtredingen zijn vastgesteld, moeten die volgens de geldende regels worden afgehandeld. Als er onduidelijkheden bestaan, moeten die worden onderzocht. En als er sprake is van verantwoordelijkheden aan de zijde van overheidsfunctionarissen, mogen ook die niet buiten beeld blijven.
Daadkrachtig optreden betekent niet dat de overheid hard moet optreden om indruk te maken. Het betekent dat zij de wet consequent toepast, ongeacht de naam, positie of financiële belangen van de betrokken ondernemer.
Een precedent dat verder reikt dan één rijstlading
Deze zaak gaat niet uitsluitend over een ondernemer die zijn rijst wil terugsturen. Ze raakt aan een groter vraagstuk: hoe serieus nemen wij in Suriname de regels die het handelsverkeer, de import en de bescherming van de nationale belangen moeten ordenen?
Ondernemers moeten erop kunnen vertrouwen dat de overheid duidelijke regels hanteert en die consequent toepast.
Tegelijkertijd moet de overheid erop kunnen vertrouwen dat ondernemers de vereiste procedures volgen. Zonder die wederzijdse verantwoordelijkheid wordt het investeringsklimaat niet sterker, maar juist onvoorspelbaarder.
Wanneer een importeur de regels niet naleeft, mag de financiële omvang van de transactie geen reden zijn om de zaak door de vingers te zien. Anders ontstaat het risico dat ondernemers die wel tijd, geld en moeite investeren in het volgen van de voorschriften, uiteindelijk worden benadeeld tegenover degenen die dat niet doen.
Dat zou niet alleen onrechtvaardig zijn, maar ook het vertrouwen in de rechtsstaat en het ondernemingsklimaat aantasten.
De overheid moet nu laten zien dat regels voor iedereen gelden
De ondernemer durft. Dat staat buiten kijf. Natuurlijk wil hij zijn financiële verlies beperken. Dat is vanuit zakelijk oogpunt begrijpelijk. Maar ondernemerslef mag nooit worden verward met het recht om zelf de voorwaarden van wettelijke handhaving te bepalen.
Ik hoop daarom dat de bevoegde autoriteiten deze kwestie met de nodige daadkracht, zorgvuldigheid en transparantie afhandelen.
Geen willekeur, geen politieke voorkeursbehandeling en geen uitzonderingen omdat de belangen groot zijn. Maar ook geen overhaaste veroordeling voordat de feiten en de juridische positie van alle betrokkenen zijn vastgesteld.
Laat deze zaak duidelijk maken dat ondernemen in Suriname ruimte biedt voor initiatief, risico en winst, maar dat daar ook verantwoordelijkheid tegenover staat.
Want regels zijn regels. En als de wet voor de ene ondernemer geldt, moet zij ook voor de andere gelden.
N. Mohari
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
