Het nieuws dat een 65-jarige grootvader is aangehouden op verdenking van seksueel misbruik van zijn 15-jarige kleindochter, is meer dan een strafzaak.
Het is een verhaal dat ons opnieuw dwingt te kijken naar de manier waarop wij kinderen beschermen wanneer de persoon van wie zij afhankelijk zijn, mogelijk juist degene is die hun grenzen overschrijdt.
Volgens het voorlopige politieonderzoek zou het vermeende misbruik ongeveer twee jaar hebben geduurd. Het meisje woonde samen met haar jongere broer en zussen bij haar grootvader, nadat hun moeder was overleden.
Juist die afhankelijkheid maakt dit soort situaties bijzonder kwetsbaar. Een kind heeft niet altijd de vrijheid om weg te gaan, iemand aan te spreken of zelfs maar te begrijpen hoe het moet reageren op wat er gebeurt.
Hoe lang moet een kind zwijgen voordat iemand luistert?
Misschien is een van de belangrijkste vragen niet alleen wat er in deze zaak is gebeurd, maar ook hoe lang een kind met een dergelijke situatie kan rondlopen voordat iemand het signaleert.
Kinderen vertellen niet altijd direct wat hen wordt aangedaan. Angst, schaamte, loyaliteit, afhankelijkheid en dreiging kunnen allemaal een rol spelen.
Wanneer een kind bovendien afhankelijk is van dezelfde volwassene voor onderdak, voedsel, verzorging of bescherming, wordt spreken nog ingewikkelder.
Daarom kan kinderbescherming niet uitsluitend beginnen op het moment dat een kind zelf naar de politie stapt.
Een poging tot zelfdoding mag geen eerste alarmsignaal zijn
Dat de zaak volgens de politie aan het licht kwam nadat het meisje een poging deed zichzelf van het leven te beroven, maakt de situatie extra aangrijpend.
Een dergelijke gebeurtenis zou ons moeten laten nadenken over de signalen die vooraf kunnen zijn gegaan aan zo’n crisis.
Een kind dat plotseling verandert, zich terugtrekt, angstig wordt, slecht presteert, lichamelijke klachten ontwikkelt of opvallend anders reageert op bepaalde personen, kan iets proberen duidelijk te maken zonder de woorden te hebben om het uit te spreken.
Niet elk signaal betekent dat sprake is van misbruik. Maar ieder ernstig signaal verdient aandacht.
Familie is geen vrijbrief voor vertrouwen
In veel samenlevingen bestaat een sterk vertrouwen in familie. Grootouders, ooms, tantes en andere familieleden worden vaak automatisch beschouwd als veilige personen voor kinderen.
Maar familiebanden vormen op zichzelf geen garantie voor veiligheid.
Een kind moet geleerd worden dat het ook binnen de familie grenzen mag hebben. Dat het “nee” mag zeggen. Dat niemand het recht heeft om ongewenst aan het lichaam van een kind te komen.
En vooral: dat het altijd mag vertellen wanneer iets niet goed voelt, zonder bang te hoeven zijn dat het niet wordt geloofd.
Waar zijn de volwassenen rondom het kind?
Kinderbescherming is geen taak van de politie alleen.
Ouders, familieleden, leerkrachten, buren, hulpverleners, artsen, geestelijken, sportcoaches en andere volwassenen die regelmatig met kinderen omgaan, hebben allemaal een rol. Niet om zelf onderzoeker of rechter te worden, maar om alert te zijn wanneer iets niet klopt.
Een kind beschermen betekent soms ook een ongemakkelijke vraag stellen.
“Gaat het echt goed met je?”
En vervolgens bereid zijn om daadwerkelijk te luisteren.
We moeten stoppen met kinderen verantwoordelijk te maken voor het zwijgen
Wanneer seksueel misbruik jarenlang verborgen blijft, wordt achteraf soms gevraagd waarom het slachtoffer niets heeft verteld.
Die vraag moet met grote voorzichtigheid worden gesteld.
Een kind beschikt niet over dezelfde macht, kennis en vrijheid als een volwassene. De verantwoordelijkheid om een kind te beschermen ligt in de eerste plaats bij de volwassenen en de samenleving rondom dat kind.
Het is daarom belangrijk dat kinderen weten waar zij terechtkunnen wanneer zij zich onveilig voelen. Maar even belangrijk is dat volwassenen weten wat zij moeten doen wanneer een kind zich uitspreekt.
Bescherming begint vóór de crisis
Deze zaak moet uiteindelijk door politie en justitie worden onderzocht en beoordeeld. De verdachte geldt als onschuldig totdat zijn schuld volgens de wettelijke procedure is vastgesteld.
Maar als samenleving hoeven wij niet te wachten op een rechterlijke uitspraak om een bredere les te trekken.
Kinderen hebben niet alleen bescherming nodig nadat er iets is gebeurd. Zij hebben bescherming nodig vóórdat een situatie escaleert.
Wanneer een kind afhankelijk is van één volwassene, wanneer een ouder is overleden, wanneer er sprake is van armoede, huiselijke instabiliteit of andere kwetsbaarheden, moet juist extra aandacht bestaan voor de veiligheid en het welzijn van dat kind.
Een samenleving die zegt dat kinderen onze toekomst zijn, moet daar ook naar handelen.
Want een kind hoort thuis geen geheim te hoeven dragen dat te zwaar is voor zijn of haar leeftijd.
Een kind hoort niet eerst aan de rand van een crisis te hoeven komen voordat iemand vraagt wat er werkelijk aan de hand is.
En misschien is dat wel de belangrijkste vraag die dit verhaal bij ons allemaal moet achterlaten:
Wie beschermt het kind wanneer het gevaar zich bevindt achter de voordeur?
UMA Legal Aid & Marketing
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
