Er zijn berichten dat skalians opnieuw actief zijn op de Marowijnerivier. Parlementariër Geneviève Jordan heeft hierover aan de bel getrokken.
Op het eerste gezicht lijkt het misschien slechts het zoveelste bericht over illegale of ongewenste goudwinning in het binnenland.
Maar wie de geschiedenis van de skalians kent, weet dat hier sprake is van iets veel groters: een hardnekkig bestuurlijk probleem dat Suriname maar niet opgelost krijgt.
Want hoe vaak moeten we nog constateren dat skalians actief zijn, voordat de overheid daadwerkelijk optreedt?
Een probleem dat allang bekend is
De aanwezigheid van skalians op de Marowijnerivier is bepaald geen nieuw verschijnsel. Al jaren wordt gewaarschuwd voor de gevolgen van deze vorm van goudwinning.
In 2020 werd vanuit Franse zijde nog nadrukkelijk gewezen op afspraken om geen nieuwe vergunningen voor skalians op de Marowijnerivier te verstrekken en bestaande activiteiten af te bouwen.
De Franse autoriteiten wezen daarbij niet alleen op milieuschade, maar ook op mogelijke gevolgen voor de gezondheid van de bevolking.
Toch kwamen er later opnieuw berichten over skalians op de rivier. In 2024 werd zelfs in De Nationale Assemblee de vraag gesteld hoe het mogelijk was dat er meer skalians op de Marowijnerivier waren verschenen, terwijl eerder was meegedeeld dat de meeste waren verwijderd.
En nu zijn we kennelijk weer op hetzelfde punt beland.
Dat moet ons tot nadenken stemmen.
Wie heeft hier eigenlijk de controle?
De kern van het probleem is niet alleen dat skalians op een rivier liggen. De veel belangrijkere vraag is: wie houdt toezicht op wat er op onze rivieren gebeurt?
Als een parlementariër kan constateren of melden dat skalians opnieuw actief zijn, rijst onmiddellijk de vraag waarom de bevoegde diensten dit niet eerder hebben vastgesteld. Waar zijn de controlemechanismen?
Hoe vaak worden de rivieren gecontroleerd? Wie registreert welke skalians waar actief zijn? Wie beschikt over vergunningen? En wie grijpt in wanneer regels worden overtreden?
Het is niet voldoende om na iedere melding een onderzoek aan te kondigen. Suriname heeft behoefte aan een systeem waarin toezicht structureel plaatsvindt en waarin overtredingen consequenties hebben.
Een staat die alleen reageert nadat burgers, parlementariërs of journalisten alarm slaan, is geen staat die de situatie onder controle heeft.
De rivier is geen vrijplaats
De Marowijnerivier is geen niemandsland. Het is een grensrivier, een ecologisch systeem en een levensader voor gemeenschappen die langs haar oevers wonen.
Voor bewoners van Marowijne is de rivier geen abstract milieuvraagstuk. Het is onderdeel van hun dagelijks bestaan. Mensen zijn afhankelijk van rivieren voor transport, voedselvoorziening, economische activiteiten en hun leefomgeving.
Juist daarom is het problematisch wanneer economische belangen steeds zwaarder lijken te wegen dan de bescherming van het ecosysteem en de rechten van lokale gemeenschappen.
Goudwinning kan economische waarde creëren. Maar wanneer de maatschappelijke en ecologische kosten vervolgens bij de bevolking terechtkomen, moeten we ons afvragen of we werkelijk over ontwikkeling spreken.
De goudsector blijft een bestuurlijke uitdaging
Het probleem van de skalians moet bovendien worden geplaatst binnen de bredere problematiek van de ordening van de goudsector.
Ook in het parlement is eerder de vraag gesteld wanneer de goudsector eindelijk daadwerkelijk wordt geordend. Daarbij werd erop gewezen dat er onvoldoende duidelijkheid bestaat over de eigenaren van skalians en dat de milieuschade ernstig is.
Dat is misschien wel de meest fundamentele vraag.
Suriname beschikt over enorme natuurlijke rijkdommen, maar lijkt tegelijkertijd moeite te hebben om die rijkdommen op een transparante, gecontroleerde en duurzame manier te beheren.
We kunnen niet enerzijds spreken over economische groei, toekomstige olie-inkomsten en duurzame ontwikkeling en anderzijds toestaan dat bestaande natuurlijke hulpbronnen ongecontroleerd worden geëxploiteerd.
Dat is geen consistent beleid.
Wie beschermt de mensen langs de Marowijnerivier?
In deze discussie mogen we vooral de mensen die daadwerkelijk langs de rivier wonen niet vergeten.
De vraag moet niet uitsluitend zijn hoeveel goud er wordt gewonnen of hoeveel inkomsten de sector genereert. De vraag moet ook zijn: wat gebeurt er met het water, de visstand, de bodem en de gezondheid van de mensen die hier generaties lang leven?
Dat deze vragen geen theoretische exercitie zijn, blijkt ook uit andere recente milieuproblemen in Suriname. Zo werd onlangs ernstige verontreiniging van de Saramaccarivier vastgesteld, waarbij onder meer zware metalen en cyanide in vismonsters werden aangetroffen.
Suriname kan zich daarom geen beleid veroorloven waarin milieuschade pas serieus wordt genomen nadat de gevolgen zichtbaar zijn.
Preventie moet het uitgangspunt zijn.
De natuurlijke rijkdom behoort niet aan enkelen
Suriname staat aan de vooravond van een periode waarin natuurlijke hulpbronnen een nog grotere rol zullen spelen in de economie.
De verwachte ontwikkeling van de olie- en gassector vanaf 2028 maakt de vraag naar goed bestuur van natuurlijke rijkdommen alleen maar urgenter.
Ook het IMF benadrukt dat Suriname sterke instituties nodig heeft om toekomstige olie-inkomsten verantwoord te beheren.
Daarom is de skalianproblematiek meer dan een discussie over goudzoekers op een rivier.
Het is een test voor de Surinaamse staat.
Kunnen wij onze natuurlijke rijkdommen beheren zonder ze te vernietigen? Kunnen wij economische belangen verenigen met bescherming van mens en milieu? Kunnen wij regels maken én handhaven?
De antwoorden op die vragen zullen bepalen of Suriname werkelijk op weg is naar duurzame ontwikkeling of slechts van de ene grondstoffenboom naar de andere beweegt.
Ben M.D.
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
