Meer dan veertig jaar na de tragedie van 8 december 1982 blijkt Suriname nog altijd geen voltooid verleden tijd te kennen.
De Decembermoorden blijven als een schaduw over het land hangen – juridisch, politiek én moreel.
Dat zestig erfgenamen van de vijftien geëxecuteerde mannen nu de staat aansprakelijk stellen, laat zien dat het hoofdstuk nooit echt is afgesloten. Integendeel: de roep om erkenning klinkt luider dan ooit.
De verschuiving van strafrecht naar civiel recht
Met het verzoekschrift aan de kantonrechter krijgt de kwestie een nieuwe juridische dimensie. Waar het strafproces zich richtte op individuele schuld en straf, legt de civiele procedure de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij de staat.
Deze stap is niet slechts juridisch-technisch; het is symbolisch. De nabestaanden erkennen met deze route dat geen enkele strafzaak ooit de emotionele en psychische erfenis van 8 december kan wegnemen.
Wat ontbreekt, is iets fundamentelers: formele erkenning dat hun familieleden doelwitten waren van politiek geweld, niet van subversieve activiteiten zoals decennialang werd gesuggereerd.
Het onvoltooide gesprek binnen de samenleving
Hoewel de strafzaak formeel werd afgerond, bleef de maatschappelijke discussie achter. De veroordeling van Desi Bouterse en vier medeplegers bracht geen consensus in de samenleving.
Tot vandaag bestaan er concurrerende narratieven:
-
het officiële narratief van politieke executies, bevestigd door de rechter;
-
het alternatieve narratief dat de slachtoffers een bedreiging vormden voor de toenmalige machthebbers.
Juist omdat deze alternatieve lezing nog steeds rondzingt, zet de civiele procedure druk op de staat om ondubbelzinnig te kiezen voor volledige historische waarheid. De erfgenamen willen een einde aan de impliciete verdachtmakingen die generaties lang doorwerkten – in families, scholen, buurten en de diaspora.
Generaties van verlies
De eis omvat niet alleen financiële compensatie. Het gaat om iets dat veel complexer is: het herstel van waardigheid, identiteit en collectief geheugen.
Nabestaanden leven al veertig jaar met:
-
trauma’s die intergenerationeel zijn doorgegeven,
-
het stigma dat hun familieleden ‘verdachten’ zouden zijn geweest,
-
het voortdurende zwijgen of ontwijken van officiële instanties.
De civiele vordering dwingt de staat om te erkennen dat deze maatschappelijke gevolgen niet spontaan verdwijnen, zij moeten worden benoemd, erkend en hersteld.
De rechter zal zich nu moeten buigen over een vraag die veel verder reikt dan juridische aansprakelijkheid: welke rol moet de staat spelen in het helen van historisch en collectief trauma?
Een morele toets voor de staat
De civiele procedure is daarmee niet alleen een juridische strijd, maar ook een morele. Het gaat om de vraag of een staat bereid is verantwoordelijkheid te nemen voor geweld dat in zijn naam is gepleegd — zelfs decennia later.
De uitspraak zal precedentwerking hebben:
-
voor hoe Suriname omgaat met staatsgeweld,
-
voor hoe geschiedenis wordt erkend,
-
en voor hoe een natie probeert zich te verzoenen met de donkerste bladzijde uit haar verleden.
De komende maanden zullen bepalen of de rechtsstaat in staat is om niet alleen schuld vast te stellen, maar ook heling mogelijk te maken.
D. Karamat-Ali
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
