De discussie rond het wetsvoorstel Ontneming Wederrechtelijk Verkregen Voordeel (OWVV), in de volksmond de ‘kaalplukwet’, raakt de kern van de rechtsstaat in Suriname.
Wat op papier een krachtig instrument lijkt om crimineel vermogen af te romen, dreigt volgens critici te verzanden in politieke realiteit en institutionele zwakte.
De recente kanttekeningen van parlementariër Cedric van Samson leggen precies die vinger op de zere plek.
Een wet met potentie, maar geen garanties
Het uitgangspunt van de kaalplukwet is helder: misdaad mag niet lonen. Wie zich schuldig maakt aan strafbare feiten, moet niet alleen bestraft worden, maar ook financieel worden geraakt.
Dat principe is internationaal breed gedragen en vormt een essentieel onderdeel van moderne criminaliteitsbestrijding.
Toch zit de kracht van zo’n wet niet in de tekst, maar in de uitvoering. En juist daar wringt het volgens Van Samson.
Als er binnen het systeem ruimte blijft voor politieke bescherming of selectieve toepassing, dan wordt de wet al bij voorbaat uitgehold. Een wet die niet consequent wordt toegepast, verliest niet alleen haar effectiviteit, maar ook haar geloofwaardigheid.
Selectieve rechtshandhaving ondermijnt vertrouwen
Een van de grootste risico’s is ongelijke behandeling. Wanneer bepaalde groepen – bijvoorbeeld politieke functionarissen of invloedrijke personen – feitelijk buiten schot blijven, ontstaat er een gevaarlijke perceptie: dat recht niet voor iedereen gelijk is.
Die perceptie is funest. Burgers verliezen vertrouwen in instituties wanneer zij het gevoel krijgen dat macht belangrijker is dan recht.
De waarschuwing dat “te veel beschermingsmogelijkheden” bestaan, moet dan ook serieus worden genomen. Want zonder transparantie en gelijke toepassing verandert een krachtig juridisch instrument al snel in een selectief middel.
Beperk de reikwijdte niet
Een ander belangrijk punt is de reikwijdte van de wet. Van Samson stelt terecht dat een dergelijke wet niet beperkt moet blijven tot een specifieke groep of functie. Criminaliteit is immers veelzijdig en beperkt zich niet tot één sector of beroepsgroep.
Een effectieve kaalplukwet moet breed toepasbaar zijn: van corruptie en fraude tot georganiseerde criminaliteit. Alleen dan kan het systeem voorkomen dat daders via juridische achterdeurtjes ontsnappen. Elke beperking in toepassingsgebied creëert automatisch ruimte voor misbruik.
Lessen uit het buitenland: theorie versus praktijk
Internationale voorbeelden laten zien dat het verschil tussen ambitie en realiteit groot kan zijn. In Nederland bijvoorbeeld blijft het afpakken van crimineel vermogen ver achter bij de omvang van de illegale economie. Miljarden circuleren in de onderwereld, terwijl slechts een fractie daadwerkelijk wordt teruggevorderd.
Dit toont aan dat wetgeving alleen niet voldoende is. Zonder sterke opsporing, onafhankelijke rechtspraak en politieke wil blijft het resultaat beperkt. Voor Suriname is dit een belangrijke les: voorkom dat dezelfde kloof ontstaat tussen beleid en praktijk.
De kern van het probleem: politieke wil en institutionele kracht
Uiteindelijk draait alles om politieke wil en institutionele onafhankelijkheid. Een wet kan nog zo goed zijn, maar zonder de bereidheid om deze consequent toe te passen – ook wanneer het politiek gevoelig ligt – blijft het effect minimaal.
Daarbij is het essentieel dat instituten zoals het Openbaar Ministerie en de rechterlijke macht volledig onafhankelijk kunnen opereren. Elke vorm van beïnvloeding, direct of indirect, ondergraaft de basis van de rechtsstaat.
Conclusie: meer dan een wet nodig
De ‘kaalplukwet’ kan een belangrijk instrument zijn in de strijd tegen criminaliteit en corruptie in Suriname. Maar zonder structurele hervormingen, transparantie en gelijke toepassing dreigt het een papieren tijger te worden.
De waarschuwingen van Van Samson moeten daarom niet worden gezien als kritiek op de wet zelf, maar als een oproep tot versterking van het systeem eromheen. Want uiteindelijk gaat het niet alleen om het afpakken van geld, maar om het herstellen van vertrouwen in de rechtsstaat.
N. Mohari
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
