In Suriname klinkt de laatste weken dikwijls de opmerking dat de zon de afgelopen maanden zó heet aanvoelt dat mensen denken dat de aarde dichter bij de zon staat.
Volgens sommigen zou deze vermeende kortere afstand de oorzaak zijn van het abnormaal hoge temperatuurgevoel. Maar klopt dat wel? Wetenschappelijke inzichten vertellen een ander verhaal.
De elliptische baan van de aarde verklaart niet hittegolven
De aarde beweegt in een licht elliptische baan rond de zon, wat betekent dat de afstand tot de zon gedurende het jaar licht verschilt.
Op het punt dat de aarde het dichtst bij de zon staat – het perihelium – is dat begin januari, niet in de lente of zomer. In 2025 bereikte de aarde dat perihelium rond 4 januari, op ongeveer 147,1 miljoen kilometer van de zon.
Dat verschil in afstand zorgt wel voor ongeveer 7 procent variatie in de zonnestraling, maar dat verklaart niet de seizoensveranderingen of plotselinge hitte in Suriname.
De echte oorzaak zit eerder in de hoek van het zonlicht
Het belangrijkste mechanisme achter temperatuurverschillen per seizoen is niet hoeveel dichter de aarde bij de zon is, maar de kanteling van de aardas.
Doordat de as van de aarde schuin staat, varieert de invalshoek van zonlicht sterk. Wanneer de zon hoog aan de hemel staat, zoals in de zomer of op lage breedtegraden zoals die van Suriname, valt het licht meer loodrecht en wordt er meer energie per oppervlakte-eenheid opgevangen.
Dat is een veel belangrijkere factor dan de kleine variatie in afstand tot de zon.
Warme dagen liever toe te schrijven aan klimaat en lokale weersinvloeden
Dat het de laatste maanden zo heet voelt, is waarschijnlijk eerder gerelateerd aan klimaatverandering, lokale weerspatronen of vochtige lucht dan aan astronomische afstandsvariaties.
Wetenschappers verklaren dat de aarde haar energiebalans regelt via complexe processen in de atmosfeer en het oppervlak, en dat veranderingen in broeikasgassen en nabijheid van de zee een grotere rol spelen dan 1 procent afstandsverschil.
De warmte die mensen in Suriname nu ervaren komt niet doordat de aarde “dichter bij de zon” staat. De verklaring ligt dieper, in wereldwijde klimaatprocessen en de hoek van het zonlicht, niet in de baan van onze planeet.
