De recente discussie tussen socioloog Jack Menke en columnist Ashwin Ramcharan heeft een debat geopend dat verder reikt dan hun persoonlijke standpunten.
Hun meningsverschil raakt aan een vraag die al jaren door de Surinaamse samenleving klinkt: hoe kan het bestuur van Suriname zodanig worden ingericht dat het daadwerkelijk bijdraagt aan duurzame ontwikkeling, vertrouwen en stabiliteit?
Twee perspectieven op de toekomst van bestuur
Aan de ene kant klinkt de roep om een technocratische aanpak, waarbij deskundigen tijdelijk boven de politieke strijd staan om het systeem te hervormen.
Aan de andere kant wordt juist gesteld dat economische groei vooral ontstaat wanneer de overheid zich minder bemoeit met het ondernemerschap van burgers.
Beide perspectieven spreken delen van de samenleving aan en weerspiegelen een bredere zoektocht naar effectiever bestuur.
Geen systeem sterker dan de mensen die het dragen
Toch is het de vraag of de oplossing gevonden moet worden in het kiezen van één van deze uitersten.
Wanneer men een stap terugzet, wordt zichtbaar dat de ontwikkeling van een land niet uitsluitend wordt bepaald door politieke modellen of economische theorieën.
Elk systeem, hoe goed ontworpen ook, wordt uiteindelijk gedragen door de mensen die het uitvoeren.
Uiteindelijk kan geen enkel systeem beter functioneren dan het bewustzijn, de integriteit en de verantwoordelijkheid van de mensen die het systeem vormgeven.
In kleine landen spelen deze factoren vaak een nog grotere rol. Met een bevolking van ongeveer zeshonderdduizend inwoners functioneert Suriname sociologisch eerder als een kleine gemeenschap dan als een massamaatschappij.
Politieke, economische en sociale netwerken lopen daardoor vaker door elkaar heen. Dat kan spanningen veroorzaken, maar het kan ook een voordeel zijn: kleine samenlevingen hebben namelijk het vermogen om sneller te leren, sneller te corrigeren en sneller te vernieuwen wanneer er een gezamenlijke richting ontstaat.
Hoe een systeem gedrag kan sturen
De vraag is daarom minder of Suriname meer of minder overheid nodig heeft, maar eerder hoe het systeem zo kan worden ingericht dat verantwoordelijkheid, transparantie en discipline vanzelf worden gestimuleerd.
In veel goed functionerende bestuursmodellen gebeurt dit door duidelijke procedures en vaste termijnen. Wanneer burgers of ondernemers bijvoorbeeld een vergunning, registratie of andere administratieve goedkeuring aanvragen, is er een heldere maximale termijn waarbinnen de overheid moet reageren.
In de praktijk kan dit betekenen dat een overheidsinstantie bijvoorbeeld binnen dertig of zestig dagen een besluit moet nemen over een aanvraag. Indien deze termijn zonder geldige reden wordt overschreden, treedt automatisch een volgende stap in werking.
De aanvraag wordt bijvoorbeeld stilzwijgend goedgekeurd, of de instantie is verplicht een formele beslissing te nemen binnen een korte aanvullende termijn.
Dergelijke systemen hebben een belangrijk effect. Ze maken procedures voorspelbaar en transparant en zorgen ervoor dat dossiers niet eindeloos blijven liggen.
Het systeem zelf ondersteunt daarmee discipline, zowel aan de zijde van de overheid als aan de zijde van burgers en ondernemers.
Voor ondernemers is dit van groot belang. Economische activiteit groeit immers sneller in een omgeving waar regels duidelijk zijn en waar men niet maanden of jaren hoeft te wachten op administratieve besluiten. Wanneer procedures efficiënt zijn, ontstaat er ruimte voor initiatief, investeringen en innovatie.
Overheid, economie en sterke instituties
Naast administratieve discipline is ook institutionele stabiliteit essentieel. Landen die duurzaam groeien beschikken meestal over drie basispijlers: een overheid die duidelijke en eerlijke regels handhaaft, een economie waarin ondernemerschap ruimte krijgt en instituties die transparantie en rechtszekerheid waarborgen.
Wanneer deze drie elementen met elkaar in balans zijn, ontstaat er vertrouwen. En vertrouwen is misschien wel de belangrijkste motor van economische en maatschappelijke ontwikkeling.
Voor Suriname ligt hier een belangrijke kans. Het land beschikt over aanzienlijke natuurlijke hulpbronnen, een relatief kleine bevolking en een ondernemende cultuur. Met duidelijke regels, efficiënte procedures en een consistente lange-termijnvisie kan een kleine economie verrassend snel vooruitgang boeken.
Van tegenstelling naar gezamenlijke zoektocht
De huidige discussie tussen Menke en Ramcharan kan daarom een waardevolle functie vervullen, mits zij niet wordt gezien als een strijd tussen twee kampen. Zij kan juist een uitnodiging zijn om breder na te denken over hoe bestuur, economie en samenleving beter op elkaar kunnen aansluiten.
Duurzame ontwikkeling ontstaat namelijk zelden wanneer verschillende groepen tegenover elkaar staan. Zij ontstaat wanneer overheid, ondernemers en burgers elkaar niet als tegenstanders zien, maar als partners in een gezamenlijk proces van vooruitgang.
Misschien ligt de echte uitdaging voor Suriname daarom niet in het kiezen tussen technocratie of politiek, tussen meer overheid of minder overheid.
De werkelijke uitdaging ligt in het bouwen van een systeem dat verantwoordelijkheid ondersteunt bij iedereen die eraan deelneemt.
Wanneer regels duidelijk zijn, procedures transparant en instituties betrouwbaar, ontstaat er ruimte voor initiatief en samenwerking.
In zo’n omgeving kunnen verschillende politieke modellen functioneren, omdat het systeem zelf stabiliteit en discipline bevordert.
Geen enkel systeem kan een land redden wanneer verantwoordelijkheid ontbreekt — maar met verantwoordelijkheid kan vrijwel elk systeem functioneren.
R. Tjauw-Foe
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
