Hoeveel waarde heeft het woord van een minister of president nog wanneer toezeggingen zonder enige uitleg niet worden nagekomen?
Het dossier van de Surinaamse Luchtvaart Maatschappij legt een pijnlijk bestuurlijk probleem bloot. De regering blijft beslissingen nemen over een financieel zwaar belaste onderneming, terwijl de samenleving nauwelijks inzicht krijgt in de verplichtingen die uiteindelijk voor rekening van de belastingbetaler kunnen komen.
De minister van TCT beloofde na acht maanden quickscan duidelijkheid over de financiële toestand en toekomst van SLM.
Medio september zou de gemeenschap worden geïnformeerd en zou bekend worden welke koers de regering met de onderneming zou volgen.
Inmiddels zijn we een maand verder. Geen cijfers, geen besluit, geen verklaring en zelfs geen fatsoenlijke mededeling waarom de toegezegde termijn niet is gehaald.
Dat is ronduit onbehoorlijk en getuigt van een schrijnend gebrek aan respect voor de samenleving. Een minister die zijn woord niet kan nakomen, behoort ten minste uit te leggen waarom.
Wie zelfs die elementaire bestuurlijke beschaving niet kan opbrengen, maakt zijn eigen toezeggingen waardeloos en is een minister onwaardig.
President beloofde hervorming, maar politieke wurggreep blijft bestaan
De president heeft haar geloofwaardigheid evenzeer op het spel gezet. Zij verklaarde bij het aantreden van haar regering dat zij precies wist wat nodig was om de luchtvaart te redden.
De politiek moest uit SLM worden gehaald. Ruim een jaar later zit de onderneming nog altijd gevangen in dezelfde politieke wurggreep en financiële afhankelijkheid. Van de aangekondigde structurele hervorming is niets zichtbaar geworden.
Een president die zelf aangeeft het probleem te kennen, de oplossing aankondigt en vervolgens niet levert, kan niet blijven verwachten dat haar volgende verklaringen vanzelfsprekend nog serieus worden genomen. Zij heeft uiteindelijk de waarde van haar eigen woord ernstig aangetast.
Eastern Airlines: welke risico’s neemt SLM met deze overeenkomst?
Ondertussen heeft SLM zich voor twee jaar verbonden aan de Amerikaanse luchtvaartmaatschappij Eastern Airlines voor de uitvoering van de Mid-Atlantische verbinding, alsof er niets aan de hand is.
De financiële voorwaarden blijven buiten het zicht van de samenleving, terwijl recente ontwikkelingen rond Eastern juist ernstige vragen oproepen over de risico’s die SLM met deze keuze neemt.
Eastern Airlines en haar dochtermaatschappij Eastern Air Express voeren nu omvangrijke charteroperaties uit voor de Amerikaanse immigratiedienst ICE.
Eastern Air Express heeft bovendien een Amerikaans overheidscontract gekregen voor operationele ondersteuning van een overheidsvloot. De Amerikaanse overheid stelt daarbij hoge eisen aan beschikbaarheid en operationele inzetbaarheid.
SLM heeft zich daarmee verbonden aan een ondernemingsgroep die aanzienlijke contractuele verplichtingen moet nakomen tegenover een financieel bijzonder machtige opdrachtgever, namelijk de Amerikaanse overheid. Dat roept een fundamentele vraag op over de bescherming en continuïteit van de eigen Surinaamse operatie.
Welke prioriteit krijgt SLM wanneer binnen de Eastern-groep de beschikbare vliegtuigcapaciteit, het technisch personeel of de onderhoudsondersteuning onder druk komen te staan?
Beperkte reservecapaciteit kan SLM met extra kosten opzadelen
Eastern beschikt niet over een grote en onbeperkte vloot. Bij technische uitval of gepland onderhoud moet tijdig vervangingscapaciteit beschikbaar zijn.
Wanneer die niet vooraf is gegarandeerd, kan SLM gedwongen worden op korte termijn elders een ander vliegtuig in te huren. Zulke ad-hoccharters zijn aanzienlijk duurder dan vooraf overeengekomen langetermijncapaciteit.
Juist een onderneming met de nodige ernstige financiële problemen van SLM kan zich dergelijke onvoorziene uitgaven niet veroorloven.
Daarom moet duidelijk worden welke operationele en financiële garanties Eastern heeft verstrekt en wie de meerkosten draagt wanneer de afgesproken capaciteit niet beschikbaar is.
Waarom koos SLM voor een Amerikaanse en niet voor een Europese operator?
Ook de keuze voor een Amerikaanse operator blijft opmerkelijk. Waarom heeft SLM niet gekozen voor een Europese chartermaatschappij, dichter bij de route Paramaribo-Amsterdam en mogelijk beter gepositioneerd voor technische ondersteuning en vervangingscapaciteit? Welke Europese aanbieders zijn onderzocht en op basis waarvan is uiteindelijk voor Eastern gekozen?
Bij een dergelijke beslissing behoren ook de reputatie, de veiligheidscultuur, onderhoudsorganisatie en operationele betrouwbaarheid van de contractpartner zwaar mee te wegen.
Zeker wanneer de continuïteit van de belangrijkste internationale verbinding van Suriname volledig afhankelijk wordt gemaakt van een externe operator.
SLM-kleuren veranderen niets aan de feitelijke afhankelijkheid
Daar komt het voornemen bij om een toestel van Eastern in SLM-kleuren te laten vliegen. Dit wekt sterk de indruk dat men het publiek een rad voor ogen probeert te draaien. De harde realiteit is immers dat er aan de feitelijke afhankelijkheid helemaal niets verandert.
Eastern blijft gewoon en keihard de operator en SLM blijft voor de uitvoering dus volledig aangewezen op de contractuele prestaties van deze maatschappij. Punt.
Het geheel wekt steeds sterker de indruk van een noodconstructie waarmee de verbinding met Amsterdam tegen beter weten in voorlopig overeind moet worden gehouden tot 2028, terwijl de fundamentele problemen van SLM onaangeroerd blijven.
Ondertussen gaat men rustig verder met business as usual. Gewoon blijven aanmodderen dus, zonder uitzicht op een structurele oplossing.
Schuldenlast SLM blijft in nevelen gehuld
En dan de financiële werkelijkheid. De samenleving krijgt nog altijd geen betrouwbaar en actueel overzicht van de schuldenlast.
Er circuleren bedragen van 100 tot meer dan 200 miljoen Amerikaanse dollar. Hoe hoog is de werkelijke schuld inmiddels?
Welke nieuwe financiële verplichtingen zijn aangegaan en hoeveel publieke middelen zullen de komende twee jaar opnieuw nodig zijn, waardoor de schuldenlast nog verder oploopt?
Dat is geen detail. Het gaat om geld dat Suriname dringend nodig heeft voor andere sectoren, zoals de gezondheidszorg, het onderwijs, de infrastructuur en overige publieke voorzieningen.
Iedere nieuwe financiële verplichting voor SLM beperkt de toch al schaarse ruimte voor noodzakelijke investeringen elders.
De regering behoort daarom duidelijk te maken welke financiële gevolgen haar keuzes hebben voor de rest van de samenleving.
DNA moet regering dwingen tot openheid en verantwoording
Ook DNA laat hier een belangrijke verantwoordelijkheid liggen. Waar blijft de effectieve parlementaire controle? Waarom wordt de regering niet met de nodige voortvarendheid verplicht de financiële stukken, de publieke verplichtingen van het Eastern-contract en haar toekomstbesluit over SLM op tafel te leggen?
Het nationale belang is niet het eindeloos overeind houden van een financieel ontwrichte onderneming. Het nationale belang is een betrouwbare, veilige en betaalbare internationale luchtverbinding die zonder voortdurende financiële noodsteun kan functioneren.
SLM heeft geen tijdelijke noodconstructies, maar structurele oplossingen nodig
Na jaren van schulden, verliezen en politieke inmenging moet nu eindelijk de vraag worden beantwoord of SLM in haar huidige vorm nog een geloofwaardige toekomst heeft.
Als die toekomst ontbreekt, moet de regering ophouden met tijdelijke constructies en de weg nu eens een keer vrijmaken voor een structureel alternatief.
De regering moet nu de actuele financiële positie van SLM, de kosten en risico’s van het Eastern-contract en haar concrete toekomstbesluit openbaar maken.
Commerciële vertrouwelijkheid mag geen dekmantel worden voor het achterhouden van informatie over publieke financiële verplichtingen.
De samenleving heeft lang genoeg betaald voor bestuurlijke achteloosheid en besluiteloosheid. Zij heeft recht op duidelijkheid, op verantwoording en bovenal op een regering die haar verantwoordelijkheid serieus neemt, respect toont voor haar eigen bevolking en ophoudt het volk keer op keer te schofferen.
Want het geld van het volk is geen onbeperkte financieringsbron voor politieke onwil om noodzakelijke, structurele besluiten te nemen.
Romeo R. Stienstra – Aviation Professional | Strategisch Analist
