Het is onacceptabel dat leerkrachten in het Surinaamse binnenland onder slechte woonomstandigheden moeten werken en leven, terwijl kinderen onderwijs moeten volgen in schoollokalen die niet voldoen aan de omstandigheden die zij nodig hebben om zich optimaal te kunnen ontwikkelen.
Dit is geen kwestie die met een oppervlakkige toezegging of een incidentele opknapbeurt kan worden afgedaan. Het raakt aan de verantwoordelijkheid van de overheid om onderwijs toegankelijk te maken en de voorwaarden te scheppen waaronder zowel leerkrachten als leerlingen hun werk kunnen doen.
Onderwijs is een van de belangrijkste investeringen in de toekomst van een land. Maar die investering begint niet pas bij het leerplan, de schoolboeken of de examens.
Zij begint bij de omstandigheden waarin een leerkracht moet wonen, de veiligheid van een schoolgebouw en de vraag of kinderen in een geschikte leeromgeving les kunnen krijgen.
Wanneer deze basisvoorwaarden niet op orde zijn, moeten we ons ernstig afvragen hoeveel waarde er in de praktijk wordt gehecht aan de ontwikkeling van kinderen in het binnenland.
Het binnenland mag geen vergeten hoofdstuk van het onderwijsbeleid zijn
Kinderen die opgroeien in het binnenland hebben hetzelfde recht op kwalitatief goed onderwijs als kinderen in Paramaribo, Wanica en andere delen van Suriname.
Hun woonplaats mag geen bepalende factor zijn voor de kwaliteit van hun schoolvoorzieningen of de omstandigheden waaronder zij les krijgen.
Toch roept de toestand van sommige schoollokalen en leerkrachtenwoningen een belangrijke vraag op: wordt er bij het onderwijsbeleid voldoende rekening gehouden met de specifieke uitdagingen waarmee scholen in het binnenland te maken hebben?
Afstanden, transportproblemen, de beschikbaarheid van bouwmaterialen en de logistiek van onderhoud kunnen het uitvoeren van werkzaamheden ingewikkelder maken. Juist daarom is een doelgerichte aanpak noodzakelijk.
De bijzondere omstandigheden in het binnenland mogen geen excuus worden voor achterstallig onderhoud, maar moeten aanleiding zijn voor een betere planning en een gerichte inzet van middelen.
Een kind dat onderwijs volgt in een afgelegen dorp heeft niet minder behoefte aan een veilig klaslokaal, voldoende ventilatie, goede sanitaire voorzieningen en een omgeving waarin het zich kan concentreren.
Evenmin mag een leerkracht die bereid is in het binnenland te werken, worden geacht genoegen te nemen met huisvesting die niet voldoet aan redelijke eisen van veiligheid en leefbaarheid.
Gelijke onderwijskansen beginnen bij gelijkwaardige basisvoorzieningen.
Leerkrachten kunnen niet optimaal functioneren als hun woonomstandigheden tekortschieten
Van leerkrachten wordt verwacht dat zij zich dagelijks inzetten voor de ontwikkeling van kinderen, leerstof voorbereiden, lessen verzorgen en leerlingen begeleiden. Dat vraagt om deskundigheid, toewijding en professionele verantwoordelijkheid.
Maar welke verwachtingen mogen we redelijkerwijs stellen aan leerkrachten wanneer hun eigen woonomstandigheden onvoldoende zijn?
Een leerkracht die ver van het gezin werkt en afhankelijk is van een woning die door gebrekkig onderhoud moeilijk bewoonbaar is, krijgt te maken met extra zorgen. Wanneer essentiële voorzieningen ontbreken of een woning niet veilig is, kan dat het welzijn van de leerkracht aantasten en het minder aantrekkelijk maken om in het binnenland te blijven werken.
Daarmee wordt huisvesting niet slechts een facilitaire aangelegenheid. Het is ook een vraagstuk dat verband houdt met het aantrekken en behouden van onderwijspersoneel.
We kunnen niet enerzijds verwachten dat leerkrachten bereid zijn zich in te zetten voor gemeenschappen in het binnenland en anderzijds onvoldoende aandacht besteden aan de omstandigheden waarin zij moeten leven.
Waardering voor leerkrachten moet verder gaan dan toespraken tijdens onderwijsactiviteiten of complimenten op sociale media. Zij moet zichtbaar zijn in concrete voorzieningen, behoorlijk onderhoud en tijdige reparaties.
Schoollokalen zijn geen gebouwen die pas aandacht verdienen wanneer het misgaat
Ook de staat van schoollokalen verdient een kritische beoordeling. Een schoolgebouw behoort een veilige en geschikte plek te zijn waar kinderen kunnen leren, vragen kunnen stellen en zich kunnen ontwikkelen.
Wanneer daken lekken, vloeren beschadigd zijn, deuren of ramen niet goed functioneren of sanitaire voorzieningen tekortschieten, gaat het niet langer alleen om het uiterlijk van een gebouw.
Dergelijke omstandigheden kunnen het onderwijsproces verstoren en, afhankelijk van de ernst, risico’s opleveren voor leerlingen en leerkrachten.
De verantwoordelijke instanties moeten daarom niet wachten totdat een probleem zo groot wordt dat een school tijdelijk moet sluiten of kostbare herstelwerkzaamheden onvermijdelijk worden.
Preventief onderhoud is essentieel. Dat betekent dat schoolgebouwen periodiek moeten worden geïnspecteerd, gebreken tijdig moeten worden geregistreerd en noodzakelijke werkzaamheden volgens een duidelijke planning moeten worden uitgevoerd.
De vraag is dan ook niet alleen hoeveel nieuwe scholen of leerkrachtenwoningen worden gebouwd. De vraag is hoeveel bestaande voorzieningen in goede staat worden gehouden.
Een gebouw opleveren is één ding. Ervoor zorgen dat het jarenlang veilig en bruikbaar blijft, is een andere verantwoordelijkheid.
Waar blijft het structurele onderhoud?
Bij publieke voorzieningen gaat de aandacht vaak uit naar nieuwe projecten. Nieuwe gebouwen zijn zichtbaar en kunnen worden gepresenteerd als tastbare resultaten. Onderhoud is minder zichtbaar, maar minstens zo belangrijk.
Een schoolgebouw dat vandaag wordt gerenoveerd, kan over enkele jaren opnieuw in slechte staat verkeren wanneer er geen structureel onderhoudsplan bestaat. Het
zelfde geldt voor leerkrachtenwoningen. Zonder periodieke controles, gereserveerde onderhoudsmiddelen en duidelijke verantwoordelijkheden dreigt achterstallig onderhoud zich steeds opnieuw op te stapelen.
Daarom moet het ministerie dat verantwoordelijk is voor onderwijs inzichtelijk maken hoe het onderhoud van scholen en leerkrachtenwoningen in het binnenland wordt georganiseerd.
Welke gebouwen zijn geïnspecteerd? Welke gebreken zijn vastgesteld? Welke herstelwerkzaamheden zijn dringend noodzakelijk? Welke middelen zijn daarvoor beschikbaar gesteld? En binnen welke termijn worden de problemen aangepakt?
Dat zijn redelijke vragen waarop de samenleving antwoord mag verwachten.
Het gaat immers om publieke voorzieningen die van essentieel belang zijn voor de ontwikkeling van kinderen en de continuïteit van het onderwijs.
Transparantie over de staat van deze voorzieningen en de besteding van onderhoudsmiddelen kan bovendien helpen om prioriteiten beter vast te stellen en te controleren of toegezegde werkzaamheden daadwerkelijk worden uitgevoerd.
Geen nieuwe beloften zonder een concreet uitvoeringsplan
Het is niet voldoende om te erkennen dat er problemen bestaan. Er moet een plan komen waarin duidelijk staat welke scholen en woningen als eerste aandacht nodig hebben, welke werkzaamheden moeten worden uitgevoerd en wie verantwoordelijk is voor de uitvoering.
Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen acute gebreken die onmiddellijk herstel vereisen en problemen die via gepland onderhoud kunnen worden opgelost.
Gebouwen die onveilig zijn, moeten met voorrang worden aangepakt. Andere voorzieningen moeten eveneens binnen een realistische termijn worden hersteld.
Ook is samenwerking noodzakelijk tussen het ministerie van Onderwijs, de instanties die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van bouwwerkzaamheden, lokale gemeenschappen en schoolbesturen waar die betrokken zijn.
Mensen die dagelijks met de problemen worden geconfronteerd, moeten de gelegenheid krijgen om hun ervaringen en prioriteiten kenbaar te maken.
Een doeltreffende aanpak vraagt verder om periodieke rapportage. De samenleving moet kunnen volgen welke werkzaamheden zijn uitgevoerd, welke nog openstaan en waarom eventuele vertragingen optreden.
Zo wordt voorkomen dat het probleem telkens opnieuw op de agenda verschijnt zonder dat duidelijk is welke vooruitgang is geboekt.
De toekomst van onze kinderen mag niet afhangen van hun woonplaats
De discussie over leerkrachtenwoningen en schoollokalen in het binnenland gaat uiteindelijk over de manier waarop Suriname zijn verantwoordelijkheid voor de volgende generatie invult.
Een kind kan niet kiezen waar het wordt geboren. Het kan evenmin bepalen hoeveel geld beschikbaar wordt gesteld voor de school in zijn dorp of in welke staat het gebouw verkeert waarin het les krijgt. Toch kunnen die omstandigheden van invloed zijn op de kansen die het krijgt.
Dat maakt deze kwestie des te belangrijker.
Wanneer we werkelijk willen investeren in de toekomst van Suriname, moeten we ervoor zorgen dat kinderen in alle districten en gemeenschappen toegang hebben tot geschikte onderwijsvoorzieningen.
Dat vereist niet dat iedere school identiek is, maar wel dat iedere school voldoet aan redelijke normen voor veiligheid, functionaliteit en een goede leeromgeving.
Ook de leerkrachten die bereid zijn om in afgelegen gebieden les te geven, verdienen omstandigheden die hun werk mogelijk maken en hun persoonlijke waardigheid respecteren.
Het binnenland mag daarbij niet uitsluitend in beeld komen wanneer er een crisis is, wanneer een delegatie op bezoek gaat of wanneer er nieuwe beloften worden gedaan. Structurele aandacht moet het uitgangspunt zijn.
De verantwoordelijke instanties moeten nu duidelijkheid geven
De verantwoordelijke instanties moeten de toestand van de leerkrachtenwoningen en schoollokalen in het binnenland serieus en systematisch in kaart brengen.
Vervolgens moet er een uitvoerbaar plan komen voor herstel, renovatie en structureel onderhoud, met duidelijke prioriteiten, een begroting en controleerbare termijnen.
Daarbij moet ook worden gekeken naar de omstandigheden waarin leerkrachten dagelijks moeten leven en naar de concrete behoeften van leerlingen en scholen. De mensen om wie het gaat, mogen niet pas worden gehoord wanneer de problemen al jarenlang bestaan.
De samenleving heeft recht op duidelijkheid over de aanpak. Ouders mogen verwachten dat hun kinderen veilig naar school kunnen.
Leerkrachten mogen verwachten dat de voorzieningen waarin zij moeten wonen en werken behoorlijk worden onderhouden. En leerlingen in het binnenland mogen erop vertrouwen dat hun toekomst niet minder belangrijk wordt gevonden dan die van kinderen elders in het land.
De vraag is dus niet of het binnenland aandacht verdient. De vraag is waarom de basisvoorwaarden voor goed onderwijs daar niet overal vanzelfsprekend op orde zijn en welke concrete maatregelen nodig zijn om daarin verandering te brengen.
Wie zegt dat onze kinderen de toekomst van Suriname zijn, moet dat niet alleen in woorden uitdragen, maar ook laten zien in de scholen waarin zij leren en de omstandigheden waarin hun leerkrachten leven.
H. Smeltz
[disclamer]
