Tijdens het debat over de hervorming van de rechterlijke macht heeft Assembleelid Poetini Atompai (NPS) een ongemakkelijke waarheid op tafel gelegd: de procureur-generaal is de afgelopen jaren wel degelijk politiek aangestuurd door voormalig president Chan Santokhi.
Wat vaker buiten het parlement door anderen, waaronder ook de NDP is gesuggereerd, werd in De Nationale Assemblee zelden zo expliciet en onomwonden uitgesproken.
Atompai stelde zonder omwegen dat vervolgingsbeslissingen niet altijd voortkwamen uit juridische afwegingen, maar uit politieke instructies. Daarmee raakte hij een gevoelige snaar in het debat over rechtsstatelijkheid en machtenscheiding.
Politieke inmenging bij het Openbaar Ministerie
Als voormalig voorzitter van de Surinaamse Politiebond sprak Atompai uit ervaring. Hij gaf aan dat hij van nabij heeft gezien hoe het Openbaar Ministerie onder druk werd gezet om personen met een andere politieke kleur dan de machthebbers te vervolgen.
Volgens hem ondermijnt dit niet alleen het vertrouwen in justitie, maar vormt het een directe bedreiging voor de democratische rechtsorde.
“Wie beslist wie wordt vervolgd, beslist in feite wie politiek wordt uitgeschakeld,” was de impliciete boodschap in zijn bijdrage.
Wat velen zeggen, maar niet durven herhalen
Opvallend is dat de NDP deze beschuldigingen al langer uit, maar nu in het parlement inmiddels voorzichtig of met allerlei omwegen komt. Atompai benoemde wat anderen laten liggen: dat het probleem niet theoretisch is, maar concreet en recent.
Zijn bijdrage legde daarmee een pijnlijk contrast bloot: waar politieke voor- en tegenstanders zwijgen of afzwakken, sprak hij het probleem frontaal uit – zonder zich te verschuilen achter partijpolitieke loyaliteiten.
CCJ geen oplossing voor een politiek probleem
In dat licht plaatste Atompai ook zijn verzet tegen aansluiting bij het Caribbean Court of Justice (CCJ). Volgens hem is de keuze voor de CCJ vooral politiek-symbolisch en lost zij niets op zolang de binnenlandse rechtsstructuren kwetsbaar blijven voor politieke beïnvloeding.
Hij pleitte voor aansluiting bij de Hoge Raad der Nederlanden, met een Surinaamse kamer, en wees erop dat het Surinaamse rechtssysteem historisch, inhoudelijk én praktisch al op Nederland is geënt. Nederlandse jurisprudentie wordt volgens hem dagelijks gebruikt door rechters en advocaten.
College van procureurs-generaal als tegenmacht
Om herhaling van politieke sturing te voorkomen, pleitte Atompai krachtig voor de instelling van een college van procureurs-generaal.
De huidige concentratie van macht bij één procureur-generaal maakt het systeem volgens hem kwetsbaar voor inmenging van de uitvoerende macht.
Een meerhoofdig bestuur, gebaseerd op het principe van primus inter pares, zou zorgen voor checks and balances, transparantie en interne tegenspraak – precies wat de afgelopen jaren ontbrak.
“Wij laten ons niet het zwijgen opleggen”
Na een interruptie van VHP’er Dew Sharman, die vroeg of Atompai namens zichzelf of zijn partij sprak, reageerde hij scherp. Binnen de NPS, zo benadrukte hij, is ruimte voor onafhankelijke standpunten. “Wij worden niet monddood gemaakt,” stelde hij.
Daarmee onderstreepte Atompai dat zijn bijdrage geen incident was, maar een bewuste keuze om het debat te zuiveren van politieke omwegen en halve waarheden.
