De toenemende criminaliteit en de groeiende zorgen over de veiligheid in Suriname vragen om een doortastende en samenhangende aanpak. De politie voert controles uit, houdt verdachten aan, organiseert roadblocks en intensiveert de surveillance.
Ook worden er inspanningen geleverd om verkeersovertredingen en andere vormen van criminaliteit terug te dringen. Deze maatregelen zijn noodzakelijk.
Een samenleving kan immers niet functioneren zonder een politieapparaat dat de openbare orde handhaaft en de rechtsstaat beschermt.
Maar laten wij onszelf een belangrijke vraag stellen: is meer politiecapaciteit, meer surveillance, meer arrestaties en strengere straffen voldoende om criminaliteit structureel terug te dringen?
Het antwoord is nee. Niet omdat het werk van de politie onbelangrijk is, maar omdat criminaliteitsbestrijding niet uitsluitend kan beginnen op het moment dat een strafbaar feit is gepleegd.
Wie werkelijk aan een veiligere samenleving wil bouwen, moet ook bereid zijn te investeren in preventie, opvoeding, normen, waarden en verantwoordelijk burgerschap.
Wij moeten niet alleen criminaliteit bestrijden. Wij moeten ook de voedingsbodem voor criminaliteit aanpakken.
Een samenleving waarin respect, eerlijkheid, verantwoordelijkheid en zelfbeheersing steeds minder vanzelfsprekend lijken, kan niet verwachten dat uitsluitend politieoptreden alle maatschappelijke problemen oplost.
Veiligheid is niet alleen een verantwoordelijkheid van de politie. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gezinnen, scholen, de overheid, het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en iedere burger.
De politie kan handhaven, maar de samenleving moet mede opvoeden
De politie kan optreden tegen diefstal, geweld, bedreiging, verkeersagressie en andere strafbare feiten. Zij kan verdachten opsporen, aanhouden en overdragen aan het Openbaar Ministerie. Maar de politie kan niet in iedere huiskamer aanwezig zijn om kinderen respect bij te brengen.
Zij kan niet op iedere straathoek toezicht houden om burgers eraan te herinneren dat andermans eigendommen gerespecteerd moeten worden. En zij kan niet bij iedere maatschappelijke confrontatie ingrijpen voordat een conflict escaleert.
Daar ligt een belangrijke verantwoordelijkheid voor ons als samenleving.
Criminaliteit heeft verschillende oorzaken. Armoede, werkloosheid, sociale uitsluiting, gebrekkige opvoeding, groepsdruk, middelengebruik en beperkte toekomstperspectieven kunnen onder bepaalde omstandigheden bijdragen aan risicogedrag.
Dat betekent niet dat iedereen die met dergelijke omstandigheden te maken krijgt crimineel wordt. Het betekent wel dat een effectieve aanpak verder moet kijken dan alleen de strafbare handeling.
Wanneer wij jongeren uitsluitend vertellen wat zij niet mogen doen, maar onvoldoende investeren in hun ontwikkeling, verantwoordelijkheidsbesef en toekomstmogelijkheden, laten wij een belangrijk deel van het probleem ongemoeid.
Preventie moet beginnen voordat het misgaat
Daarom verdient een nationale bewustwordingscampagne op basis van The Way to Happiness – De Weg naar een Gelukkig Leven serieuze aandacht.
De 21 leefregels van dit initiatief bieden praktische uitgangspunten om fundamentele menselijke waarden opnieuw onder de aandacht te brengen.
Het gaat om principes die herkenbaar zijn in vrijwel iedere samenleving: zorg goed voor jezelf, wees betrouwbaar, respecteer anderen, wees verantwoordelijk, probeer anderen niet te schaden, wees ijverig en bekwaam en geef het goede voorbeeld.
Dit zijn geen ingewikkelde beleidsformules. Het zijn uitgangspunten die dagelijks toegepast kunnen worden, thuis, op school, op de werkvloer en in de buurt.
Een kind dat leert respectvol met anderen om te gaan, een jongere die verantwoordelijkheid leert nemen voor zijn keuzes en een volwassene die begrijpt dat vrijheid ook verplichtingen met zich meebrengt, dragen allemaal bij aan een samenleving waarin conflicten en grensoverschrijdend gedrag minder ruimte krijgen.
Het gaat daarbij niet om het opleggen van één levensbeschouwing of religieuze overtuiging. Het gaat om het bespreekbaar maken van universele gedragsprincipes die mensen kunnen helpen bewuster met zichzelf en hun omgeving om te gaan.
Van politieoptreden naar een preventieve nationale aanpak
De huidige veiligheidsdiscussie richt zich begrijpelijkerwijs sterk op de capaciteit van de politie, de aanpak van criminaliteit en de resultaten van opsporingsacties.
Maar hoe vaak spreken wij over de investering in preventie? Hoeveel aandacht krijgt burgerschapsvorming? Welke structurele programma’s bereiken jongeren voordat zij in aanraking komen met politie en justitie?
Politie en justitie komen doorgaans in beeld wanneer regels zijn overtreden. Preventie probeert mensen juist eerder te bereiken.
Dat vraagt om samenwerking met scholen, ouders, sportverenigingen, buurtorganisaties, religieuze instellingen, jongerenorganisaties en het bedrijfsleven.
Een nationale campagne kan deze partijen met elkaar verbinden. Op scholen kunnen de leefregels worden gebruikt als aanleiding voor gesprekken over respect, verantwoordelijkheid en conflictoplossing. Binnen gezinnen kunnen ouders worden gestimuleerd om deze onderwerpen bespreekbaar te maken.
Sportverenigingen kunnen waarden als discipline, samenwerking en fair play versterken. Ook binnen gevangenissen en reclasseringsprogramma’s kan aandacht voor gedragsverandering een plaats krijgen.
Het doel is niet om de politie te vervangen of de verantwoordelijkheid voor criminaliteit bij de samenleving weg te leggen. Het doel is om te voorkomen dat zoveel maatschappelijke problemen uiteindelijk uitsluitend bij politie en justitie terechtkomen.
Internationale ervaringen kunnen als inspiratie dienen
Volgens de internationale projectinformatie die bij The Way to Happiness wordt aangehaald, zijn sinds 2002 meer dan 250.000 exemplaren van het boekje verspreid voor gebruik binnen gemeenschappen in Guyana en Colombia.
In Colombia zijn onder meer omvangrijke verspreidingsprojecten uitgevoerd. Zo zouden in Buenaventura ongeveer 200.000 boekjes via militairen en politiefunctionarissen zijn verspreid.
Daarnaast wordt melding gemaakt van samenwerkingen met scholen, jongerenorganisaties, politiefunctionarissen en overheidsinstanties.
Deze voorbeelden kunnen voor Suriname aanleiding zijn om te onderzoeken welke onderdelen van dergelijke initiatieven bruikbaar zijn binnen onze eigen maatschappelijke context.
Daarbij moeten wij wel kritisch blijven: het verspreiden van boekjes of het organiseren van bijeenkomsten is op zichzelf geen bewijs dat criminaliteit afneemt.
De werkelijke waarde van een campagne moet blijken uit gedragsverandering, maatschappelijke betrokkenheid en meetbare resultaten.
The Way to Happiness Suriname: een nationale bewustwordingscampagne
Suriname zou kunnen starten met een landelijk programma onder de naam The Way to Happiness Suriname – De Weg naar een Gelukkig Leven.
Het uitgangspunt moet zijn dat iedere burger, ongeacht afkomst, religie, politieke overtuiging of maatschappelijke positie, kan deelnemen aan een initiatief dat respectvol samenleven en verantwoordelijkheid stimuleert.
Om het vertrouwen van de samenleving te winnen, moet de campagne nadrukkelijk niet-politiek en niet-discriminerend zijn.
Deelname moet vrijwillig zijn en de inhoud moet toegankelijk zijn voor verschillende groepen in de samenleving. Ook moet vooraf volledige duidelijkheid bestaan over de herkomst van het materiaal, de financiering, de betrokken organisaties en de wijze waarop de campagne wordt uitgevoerd.
Het initiatief mag geen instrument worden voor politieke profilering, religieuze beïnvloeding of commerciële belangen. Het moet gaan om maatschappelijke bewustwording en de ontwikkeling van verantwoordelijk burgerschap.
De overheid kan hierin een faciliterende rol vervullen, maar hoeft niet de enige uitvoerder te zijn. Juist het bedrijfsleven, scholen, maatschappelijke organisaties, sportverenigingen en religieuze instellingen kunnen bijdragen aan de uitvoering. Zo wordt het geen project van één ministerie of één organisatie, maar een gezamenlijke investering in de samenleving.
Begin met een pilot van twaalf maanden
In plaats van direct een kostbare landelijke campagne op te zetten, kan Suriname beginnen met een pilotprogramma van twaalf maanden. Daarbij kunnen enkele scholen, buurten en jongerenorganisaties worden betrokken.
Ook kunnen politiefunctionarissen, maatschappelijke werkers en vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven deelnemen aan de bewustwordingsactiviteiten.
Het is belangrijk dat vanaf het begin duidelijke doelstellingen worden vastgesteld. Niet alleen het aantal verspreide boekjes of georganiseerde bijeenkomsten moet worden bijgehouden, maar vooral de vraag of deelnemers daadwerkelijk anders leren omgaan met conflicten, verantwoordelijkheid en respect voor anderen.
Een onafhankelijke evaluatie kan inzicht geven in de deelname, de ervaringen van jongeren en ouders, de ontwikkeling van gedragsvaardigheden en de veiligheidsbeleving binnen de deelnemende gemeenschappen.
Waar voldoende betrouwbare gegevens beschikbaar zijn, kan ook worden gekeken naar ontwikkelingen in het aantal incidenten en conflicten.
Op basis van die resultaten kan worden besloten of en op welke wijze het programma landelijk wordt uitgebreid.
Een oproep aan de regering en het bedrijfsleven
De regering, in het bijzonder de ministeries van Justitie en Politie en Onderwijs, Wetenschap en Cultuur, zouden samen met het Surinaamse bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties moeten onderzoeken hoe een dergelijke preventieve campagne vorm kan krijgen.
Waarom zouden wij uitsluitend investeren in het bestrijden van de gevolgen van maatschappelijke problemen, terwijl wij tegelijkertijd onvoldoende aandacht besteden aan het voorkomen ervan?
Elke arrestatie, elk strafproces en elke gevangenisstraf heeft een plaats binnen de rechtsstaat. Maar een samenleving die structureel veiliger wil worden, moet ook bereid zijn te investeren in de ontwikkeling van haar burgers.
Dat vraagt om beleid dat niet alleen reageert op incidenten, maar ook kijkt naar de omstandigheden waarin gedrag ontstaat en de mogelijkheden om dat gedrag positief te beïnvloeden.
De politie kan niet alle maatschappelijke problemen oplossen. Dat mag ook niet van haar worden verwacht. Maar de overheid kan wel het voortouw nemen om burgers, gezinnen en organisaties samen te brengen rond een gedeelde verantwoordelijkheid voor veiligheid en leefbaarheid.
Suriname heeft meer nodig dan alleen handhaving
Wij moeten ophouden veiligheid uitsluitend te benaderen vanuit het aantal politieagenten op straat, het aantal uitgevoerde roadblocks, het aantal arrestaties en de hoogte van straffen.
Die cijfers zijn belangrijk om het werk van de veiligheidsdiensten te beoordelen, maar vertellen niet het volledige verhaal over de veiligheid en leefbaarheid van een samenleving.
Een veilig land vraagt om een sterke politie, een goed functionerend rechtssysteem en duidelijke wetgeving. Maar het vraagt eveneens om ouders die hun verantwoordelijkheid nemen, scholen die jongeren voorbereiden op het leven, gemeenschappen die naar elkaar omkijken en burgers die begrijpen dat hun vrijheid niet ten koste mag gaan van de veiligheid en waardigheid van anderen.
Een veilig Suriname begint niet uitsluitend op het politiebureau. Het begint thuis, op school, op straat en bij de manier waarop wij dagelijks met elkaar omgaan.
Meer politie is noodzakelijk. Goede wetgeving is noodzakelijk. Een effectief rechtssysteem is noodzakelijk. Maar daarnaast hebben wij mensen nodig die begrijpen waarom eerlijkheid, respect, verantwoordelijkheid en vertrouwen onmisbaar zijn voor een samenleving waarin iedereen veilig en waardig kan leven.
Laten wij daarom niet wachten totdat de volgende generatie met dezelfde maatschappelijke problemen wordt geconfronteerd. Laten wij vandaag beginnen met investeren in preventie, opvoeding en bewustwording.
Laten wij investeren in mensen. Laten wij investeren in waarden. Laten wij investeren in een veiliger Suriname.
The Way to Happiness – De Weg naar een Gelukkig Leven.
Een betere samenleving begint bij ieder van ons.
Sonny RJ Khoeblal
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
