De uitspraak van ABOP-voorzitter en vicepresident Ronnie Brunswijk dat zijn partij de ministerspost van Justitie en Politie niet wil afstaan aan een andere coalitiepartner, roept fundamentele vragen op over de manier waarop politieke partijen omgaan met staatsmacht en het algemeen belang.
Volgens Brunswijk behoort de ministerspost aan de ABOP toe en moet ook een eventuele opvolger van minister Harish Monorath opnieuw uit de gelederen van zijn partij komen.
Maar sinds wanneer behoort een ministerie toe aan een politieke partij? En belangrijker nog: wanneer gaan politieke partijen begrijpen dat een ministerspost geen persoonlijk of partijpolitiek eigendomsrecht vertegenwoordigt, maar een publieke verantwoordelijkheid tegenover de gehele samenleving?
Justitie en Veiligheid is van ons allemaal
Een ministerie is geen partijbureau. Het is geen politiek erfstuk dat een partij naar eigen inzicht kan opeisen, behouden of doorgeven.
Een ministerspost binnen de regering vloeit voort uit politieke afspraken en coalitievorming, maar de verantwoordelijkheid die daarmee gepaard gaat, reikt veel verder dan de grenzen van een politieke partij.
Het ministerie van Justitie en Politie, inmiddels Justitie en Veiligheid genoemd, draagt een bijzondere verantwoordelijkheid.
Het gaat om de bescherming van burgers, de handhaving van de rechtsstaat, de bestrijding van criminaliteit, de veiligheid op straat en het vertrouwen van de samenleving in de rechtspraak en de rechtshandhaving.
Dat zijn geen belangen van de ABOP, de NDP of welke andere politieke partij dan ook. Dat zijn nationale belangen.
Wanneer een partijvoorzitter publiekelijk stelt dat een ministerie aan zijn partij toebehoort, ontstaat het beeld dat partijpolitieke aanspraken zwaarder wegen dan institutionele verantwoordelijkheid. Dat is een zorgwekkende benadering van bestuur.
Een ministerie behoort niet aan de partij die de minister levert. Het behoort tot het staatsbestel en moet functioneren ten dienste van iedere burger, ongeacht diens politieke voorkeur.
Criminaliteit neemt toe, maar waar is de politieke urgentie?
Terwijl de politieke discussie zich concentreert op de vraag welke coalitiepartner recht heeft op de ministerspost, wordt de samenleving geconfronteerd met een steeds zorgwekkender veiligheidsvraagstuk.
De criminaliteit neemt toe en vertoont bovendien een verontrustende verruwing. Geweldsincidenten, gewapende berovingen, bedreigingen en andere vormen van ernstige criminaliteit zorgen ervoor dat burgers zich steeds minder veilig voelen. De maatschappelijke onrust over de veiligheidssituatie mag niet worden onderschat.
Burgers willen niet weten welke politieke partij de minister levert. Zij willen weten waarom criminelen steeds driester te werk kunnen gaan, waarom mensen zich niet meer vanzelfsprekend veilig voelen in hun eigen woonomgeving en welke concrete maatregelen worden getroffen om de veiligheid te herstellen.
Zij willen een politieapparaat dat effectief kan optreden, voldoende middelen heeft en zichtbaar aanwezig is. Zij willen een justitieel apparaat dat voortvarend werkt en een overheid die niet alleen verklaringen aflegt, maar ook resultaten levert.
Juist onder deze omstandigheden zou de discussie moeten gaan over deskundigheid, integriteit, leiderschap en een duidelijke veiligheidsstrategie. Niet over het politieke eigendomsrecht op een ministerie.
De kwestie-Monorath vraagt om meer dan partijoverleg
De situatie rond minister Harish Monorath, die verband houdt met omstreden besluiten en financiële afspraken bij de Telecommunicatie Autoriteit Suriname (TAS), maakt de discussie nog gevoeliger. Tegen Monorath en voormalig TAS-directeur Wendy Jap-A-Joe is inmiddels een strafklacht ingediend.
Het is belangrijk om te benadrukken dat een strafklacht op zichzelf geen bewijs van schuld vormt. De betrokkenen hebben recht op een zorgvuldig en onafhankelijk onderzoek en moeten als onschuldig worden beschouwd zolang hun schuld niet volgens de wet is vastgesteld.
Maar juist daarom is bestuurlijke zorgvuldigheid essentieel. Wanneer een minister in verband wordt gebracht met een kwestie die vragen oproept over behoorlijk bestuur, financiële verantwoordelijkheid en integriteit, moet het landsbelang vooropstaan.
Dat betekent dat niet uitsluitend binnen de politieke partij moet worden besproken wie de ministerspost mag behouden.
Er moet vooral worden gekeken naar de institutionele geloofwaardigheid van het ministerie, de noodzakelijke bestuurlijke continuïteit en het vertrouwen van de samenleving.
De vraag is dus niet alleen wie Monorath eventueel opvolgt, maar vooral welk leiderschap Justitie en Veiligheid op dit moment nodig heeft.
Coalitieafspraken mogen geen vrijbrief zijn
Het is begrijpelijk dat politieke partijen bij de vorming van een coalitie afspraken maken over de verdeling van ministersposten. Dat is onderdeel van de politieke realiteit. Maar coalitieafspraken mogen nooit worden verward met een onbeperkt recht om een ministerie als partijbezit te behandelen.
Een coalitie is immers geen onderneming waarin ministeries als aandelen worden verdeeld en politieke partijen als aandeelhouders hun eigendomsrechten kunnen opeisen.
De uiteindelijke verantwoordelijkheid van een regering ligt bij het besturen van het land. Daarbij moet het functioneren van de overheid zwaarder wegen dan de tevredenheid van individuele coalitiepartners.
Als de samenleving het gevoel krijgt dat ministersposten belangrijker zijn dan de prestaties van ministeries, dan wordt het vertrouwen in de politiek verder ondermijnd.
Een partij die werkelijk verantwoordelijkheid wil dragen, moet bereid zijn haar politieke aanspraken ondergeschikt te maken aan het algemeen belang. Dat geldt voor iedere coalitiepartner, zonder uitzondering.
Suriname heeft behoefte aan bestuurders, geen politieke territoriumstrijd
De discussie rond Justitie en Veiligheid legt een dieper probleem bloot binnen onze politieke bestuurscultuur: de neiging om overheidsposities te benaderen vanuit partijpolitieke belangen, in plaats van vanuit de verantwoordelijkheid die deze functies met zich meebrengen.
Suriname kan zich die houding niet langer permitteren. Zeker niet in een periode waarin de samenleving worstelt met economische onzekerheid, een toenemende veiligheidsproblematiek en een groeiend verlangen naar betrouwbaar en integer bestuur.
De samenleving heeft behoefte aan een minister die onafhankelijk genoeg is om het nationale belang boven partijbelangen te plaatsen, deskundig genoeg is om het veiligheidsapparaat te versterken en daadkrachtig genoeg is om criminaliteit daadwerkelijk aan te pakken.
Of die persoon afkomstig is uit de ABOP, de NDP of een andere politieke geleding, zou van ondergeschikt belang moeten zijn.
Een ministerie is geen politieke erfenis. Een ministerspost is geen partijbezit. En de veiligheid van een samenleving mag nooit het onderhandelingsmateriaal worden van politieke partijen.
Wie een ministerspost opeist omdat die volgens hem aan zijn partij toebehoort, moet zich ook afvragen of de partij bereid is de volledige verantwoordelijkheid te dragen voor het functioneren van dat ministerie.
Want uiteindelijk zal de burger niet beoordelen welke partij haar minister heeft geleverd, maar of de overheid erin is geslaagd haar te beschermen.
Suriname heeft geen behoefte aan politieke partijen die ministeries opeisen. Suriname heeft behoefte aan leiders die begrijpen dat staatsmacht geen eigendom is, maar een verantwoordelijkheid.
N. Mohari
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
