Daar ligt het dan: de bevestiging waarvoor ik herhaaldelijk heb gewaarschuwd.
CASAS heeft officieel bekendgemaakt dat zij voorlopig geen nieuwe luchtvaartmaatschappijen certificeert, geen nieuwe vliegtuigen toevoegt aan de operationele specificaties van bestaande maatschappijen en bepaalde nieuwe operationele bevoegdheden niet meer verleent. Zonder einddatum.
De nationale luchtvaartautoriteit kan de verdere ontwikkeling van de eigen sector momenteel niet meer verantwoord begeleiden. Wie dit afdoet als een tijdelijke administratieve maatregel, begrijpt de ernst van deze boodschap nog steeds niet.
Het probleem begint bij CASAS
Ik heb in mijn vele columns steeds dezelfde fundamentele voorwaarde gesteld: wie de Surinaamse luchtvaart wil herstellen, begint bij CASAS.
Niet bij een nieuw vliegtuig, een nieuwe maatschappij, een zoveelste herstelplan of een volgende buitenlandse missie.
Bij het toezicht. Bij de mensen, de bevoegdheden, de procedures en de onafhankelijkheid. Dat werd genegeerd, gebagatelliseerd of weggezet als kritiek.
Nu zegt CASAS zelf wat ik al die tijd heb proberen duidelijk te maken: zonder een deugdelijke basis komt niemand duurzaam vooruit. Ik had liever ongelijk gekregen.
Buitenlandse missies leveren geen structurele hervorming op
Dat is des te pijnlijker omdat hulp van buiten nooit het ontbrekende ingrediënt is geweest. Integendeel. Suriname heeft jarenlang ondersteuning, inspectiebezoeken, adviezen en trainingen ontvangen.
Nog maar kort geleden kwam daar Franse technische samenwerking bij. Weer werden medewerkers bijgeschoold en klonk de bekende boodschap dat de deskundigheid wordt versterkt.
Maar enkele dagen later volgde de bekendmaking dat CASAS onvoldoende capaciteit heeft om bepaalde certificeringsactiviteiten verantwoord uit te voeren.
Hoeveel missies moeten er nog komen voordat iemand eindelijk vraagt waarom eerdere missies geen blijvend resultaat hebben opgeleverd?
Het Europese oordeel uit 2025 laat weinig ruimte voor excuses. Tekortkomingen die ICAO al in 2009 en 2012 had vastgesteld, waren nog altijd niet afdoende verholpen.
Inspectiecapaciteit, kwalificaties, procedures en handhaving schoten tekort. Dit is geen gebrek aan waarschuwingen, maar een gebrek aan structurele uitvoering.
Een cursus is geen hervorming. Een certificaat is geen inspectiebevoegdheid. En een internationale overeenkomst is geen bewijs dat de organisatie morgen beter functioneert dan gisteren.
Wie is verantwoordelijk voor het falen binnen CASAS?
Daarom moet de discussie eigenlijk gaan over wat jarenlang buiten schot bleef: de inrichting van CASAS en de verantwoordelijkheid van haar bestuurders.
Wie bepaalde wie op cruciale posities kwamen? Wie beoordeelde hun kwalificaties? Wie verwaarloosde de opvolging van deskundig kader?
Hoeveel invloed hadden politieke connecties? Laat een onafhankelijke doorlichting dat vaststellen. Wie verantwoordelijkheid draagt voor aantoonbaar falen, kan niet vanzelfsprekend het herstel leiden.
CASAS heeft zeker nog enkele integere, ervaren en deskundige medewerkers die behouden kunnen blijven. Leeftijd is op zichzelf geen reden om iemand gelijk af te schrijven. Maar zonder een degelijk opvolgingsplan blijft een luchtvaartautoriteit kwetsbaar.
Iedere inspecteur en leidinggevende moet voldoen aan objectieve kwalificatie- en prestatie-eisen. Wie aantoonbaar niet aan deze eisen voldoet, hoort niet thuis op een veiligheidskritische positie.
Laat dat nu juist een van de fundamentele tekortkomingen zijn die mede hebben geleid tot de plaatsing van Suriname op de Europese zwarte lijst.
Haal internationale expertise binnen en bouw eigen deskundigheid op
Emirates en Qatar Airways laten zien hoe internationale luchtvaartorganisaties eigen kader met expertise van buiten combineren.
Emirates vertrouwde bijvoorbeeld jarenlang op de Britse luchtvaartstrateeg Tim Clark. Dat is de les voor CASAS: selecteer specialisten met aantoonbare resultaten, ongeacht herkomst, en geef hen een duidelijke missie, een termijn en meetbare doelen. Wie niet levert, wordt vervangen, ook als die uit het buitenland komt.
Koppel iedere opdracht aan praktijkgerichte kennisoverdracht: jonge Surinamers lopen mee en nemen pas over wanneer zij aantoonbaar bekwaam zijn. Goede deskundigheid kost geld; jarenlang blijven betalen voor missies zonder duurzaam resultaat kost nog veel meer.
Regering-Simons moet de impasse doorbreken
Van de regering-Simons had ik verwacht dat zij deze impasse bij haar aantreden zou doorbreken. Ruim vijftien maanden later zie ik totaal geen breuk met de bestuurscultuur die deze crisis mede mogelijk maakte. CASAS heeft geen cosmetische bijscholing nodig, maar een radicale herstructurering.
Beoordeel management, inspecteurs, bevoegdheden en procedures onafhankelijk. Voer noodzakelijke personele veranderingen door, haal tijdelijk internationale toezichthouders binnen en bouw met capabele Surinamers een nieuwe generatie inspecteurs op. Met harde deadlines en meetbare resultaten.
Bijzonder onthullend is dat CASAS schrijft dringend te zijn geadviseerd haar certificeringsactiviteiten te beperken. Door wie, vermeldt de mededeling niet. Dat moet openbaar worden gemaakt.
Hoe beschamend dat wij na de Europese zwarte lijst opnieuw zo’n waarschuwing nodig lijken te hebben om onze grenzen te erkennen.
Het opschorten van onverantwoorde activiteiten is vanuit vliegveiligheid inderdaad de juiste beslissing. De schande zit in het bestuurlijke falen dat deze maatregel zo noodzakelijk maakte.
De gevolgen raken de hele Surinaamse luchtvaartsector
De gevolgen reiken verder dan CASAS. Een nieuwe maatschappij die een Surinaams AOC nodig heeft, kan voorlopig niet worden gecertificeerd.
Bestaande maatschappijen worden beperkt bij vlootuitbreiding en nieuwe operationele bevoegdheden. Investeerders vragen zich af wanneer de certificering hervat wordt. Zelfs een nationale luchtvaartmaatschappij stuit op de blokkade waarvoor ik waarschuwde.
Daarom herhaal ik mijn boodschap: begin bij CASAS. Niet bij de volgende vliegtuigpresentatie, buitenlandse missie of het zoveelste politieke persbericht.
Onderzoek wie verantwoordelijk is, behoud wie competent is, vervang wie aantoonbaar tekortschiet en bouw de autoriteit fundamenteel opnieuw op. Ik heb gewaarschuwd toen tijdig ingrijpen nog mogelijk was en de gevolgen minder ingrijpend waren.
Inmiddels zet CASAS zelf onze luchtvaartontwikkeling op slot, zonder einddatum. Als ook deze waarschuwing wordt genegeerd, dreigt een verdere, vernietigende achteruitgang die niet langer kan worden afgedaan als een ongelukkige samenloop van omstandigheden, maar het rechtstreekse gevolg zal zijn van jarenlang uitgesteld bestuurlijk ingrijpen.
De geschiedenis zal vragen waarom niet is ingegrepen
Wij kunnen blijven dweilen met de kraan open, maar de geschiedenis zal niet vragen hoeveel cursussen en trainingen we hebben gevolgd, hoeveel missies wij hebben ontvangen of hoeveel verklaringen wij hebben ondertekend.
Zij zal vragen waarom wij, ondanks alle waarschuwingen en alle beschikbare ondersteuning, opnieuw hebben geweigerd het fundamentele probleem aan te pakken.
Het buitenland kan ons blijven adviseren, begeleiden en opleiden, maar het kan onze bestuurlijke moed niet importeren.
Die verantwoordelijkheid ligt bij onszelf. En zolang wij die blijven ontlopen, zal niet alleen CASAS
stilstaan, maar uiteindelijk de hele verdere Surinaamse luchtvaartontwikkeling.
Romeo R. Stienstra
Aviation Professional | Strategisch Analist
