Er zit iets merkwaardigs in de manier waarop wij in Suriname met kritiek omgaan.
Wanneer iemand de problemen van het land uitgebreid probeert uit te leggen, gaat de discussie opvallend vaak niet meer over die problemen, maar over degene die ze benoemt.
Zo krijg ik tegenwoordig zelfs het advies om mijn columns op het niveau van de vierde klas te schrijven. Mijn verhalen zouden korter moeten, mijn uitleg eenvoudiger en vooral minder tijd van de lezer mogen vragen.
Natuurlijk moet een schrijver ervoor zorgen dat zijn boodschap duidelijk overkomt. Ook ik vind dat onnodige herhalingen vermeden moeten worden.
Maar er is een groot verschil tussen begrijpelijk schrijven en belangrijke zaken zo kort maken dat de werkelijke oorzaken van het probleem verdwijnen.
Vijftig jaar slecht bestuur, corruptie, politieke vriendjespolitiek en het verwaarlozen van onze instellingen kun je nu eenmaal niet behoorlijk uitleggen met een paar mooie zinnen of een filmpje van dertig seconden.
Toch lijkt dat steeds meer de richting waarin onze samenleving beweegt. Mensen die met veel lawaai en weinig inhoud op sociale media verschijnen, krijgen soms meer aandacht dan degenen die serieus proberen uit te leggen waarom het land blijft achteruitgaan.
Sensatie verkoopt, deskundigheid wordt al snel saai gevonden en wie de moeite neemt om dieper op een onderwerp in te gaan, krijgt te horen dat zijn verhaal te lang is.
Maar hoe willen wij ooit betere politieke keuzes maken als wij niet eens bereid zijn te begrijpen waarom eerdere keuzes telkens verkeerd uitpakten?
De elite die alles begrijpt, maar liever zwijgt
Wat mij nog veel meer stoort, is de houding van een deel van de welgestelde en hoogopgeleide Surinamers. Mensen die goed weten wat er in het land misgaat, die begrijpen hoe politieke vriendjespolitiek werkt en die ook zien hoe gemeenschapsgeld wordt verspild.
Zij beschikken vaak over de kennis, contacten en financiële mogelijkheden om werkelijk iets te betekenen voor de toekomst van Suriname. Maar wanneer het erop aankomt, blijft het opvallend stil.
Achter gesloten deuren wordt volop geklaagd over corrupte politici, slecht bestuur en onbekwame ministers. Maar zodra iemand vraagt om openlijk een standpunt in te nemen, klinkt het bekende antwoord: ik bemoei mij niet met politiek, het is mijn zaak niet of ik wil geen problemen krijgen.
Voor sommigen is die terughoudendheid begrijpelijk, maar bij veel anderen speelt iets heel anders. Zij hebben er namelijk helemaal geen belang bij dat het systeem verandert.
Zolang politieke contacten ervoor zorgen dat zaken gemakkelijker geregeld worden, opdrachten binnenkomen en persoonlijke voordelen behouden blijven, is het bestaande systeem voor hen bijzonder aantrekkelijk.
Waarom zou iemand zich verzetten tegen een systeem waarvan hij zelf profiteert?
Daar zit een van de grote problemen van Suriname. Sommige politieke leiders hebben belang bij invloedrijke zakenmensen die hen ondersteunen, terwijl bepaalde zakenmensen juist belang hebben bij politici die hun deuren openen en hun belangen beschermen. Zo houden zij elkaar overeind, terwijl de gewone bevolking de rekening betaalt.
Twee soorten Surinamers in hetzelfde land
Het verschil tussen deze twee werelden zie je misschien wel het duidelijkst in onder meer de gezondheidszorg.
Wie geld en goede contacten heeft, kan vaak met één telefoontje een afspraak regelen.
Wanneer de zorg in Suriname niet voldoet, bestaat de mogelijkheid om naar het buitenland te gaan. Ook voor de kinderen zijn er meer mogelijkheden, betere scholen en kansen om elders te studeren.
Maar kijk eens naar de gewone Surinamer die nauwelijks rondkomt. Die zit soms uren in een snikhete wachtkamer, om vervolgens bij de balie te horen dat de verzekeringspapieren niet in orde zijn, een behandeling niet volledig wordt vergoed of bepaalde medicijnen niet beschikbaar zijn.
Voor die persoon is slecht bestuur geen onderwerp waarover men tijdens een gezellige avond vrijblijvend kan praten. Het bepaalt hoe hij leeft, welke kansen zijn kinderen krijgen en of hij noodzakelijke zorg kan betalen.
En terwijl de ene groep zich grotendeels aan deze ellende kan onttrekken, moet de andere groep er iedere dag mee zien te leven.
Het pijnlijke is dat juist veel mensen die dagelijks de gevolgen van slecht bestuur ondervinden, bij verkiezingen toch weer hun vertrouwen geven aan dezelfde corrupte politieke partijen en leiders.
Soms uit oude trouw, soms vanwege familiebanden, soms omdat men een persoonlijke gunst verwacht en soms omdat men eenvoudigweg niet meer gelooft dat het überhaupt anders kan. Daarmee blijft een systeem bestaan dat vooral degenen beschermt die er al voordeel van hebben.
De politici zijn niet als enigen verantwoordelijk
Laat er geen misverstand over bestaan. De politieke partijen die Suriname de afgelopen vijftig jaar hebben bestuurd, dragen een enorme verantwoordelijkheid voor de toestand waarin het land vandaag verkeert. Maar zij hebben dit niet helemaal alleen kunnen doen.
Corruptie bestaat niet alleen doordat een politicus bereid is misbruik te maken van zijn of haar positie. Er zijn ook mensen die bereid zijn daarvoor te betalen, gunsten te vragen, regels te omzeilen of bewust hun mond te houden omdat zij er zelf beter van worden.
En slecht leiderschap blijft niet aan de macht zonder voldoende steun vanuit de samenleving.
Wanneer wij politici blijven beoordelen op hun mooie woorden, hun populariteit, hun afkomst of hun partijnaam, in plaats van op wat zij werkelijk voor het land hebben bereikt, blijven wij dezelfde fouten herhalen.
Een andere president of een nieuwe regering betekent nog niet dat de manier van besturen werkelijk verandert.
Daarvoor moet ook de houding van de samenleving veranderen.
Juist van mensen met kennis, ervaring, geld en invloed mag worden verwacht dat zij zich uitspreken wanneer het landsbelang wordt geschaad.
Niemand hoeft daarvoor politicus te worden of zich bij een partij aan te sluiten. Maar wie beter weet en toch zwijgt om zijn eigen positie veilig te stellen, helpt daarmee niet mee aan de oplossing, maar is zelf onderdeel van het probleem.
Ik schrijf niet voor entertainment
Daarom schrijf ik mijn columns niet om populair te worden of, zoveel mogelijk volgers te verzamelen of mensen een paar minuten te vermaken.
Ik schrijf omdat ik wil dat Surinamers beter begrijpen hoe hun land wordt bestuurd, waarom zoveel zaken blijven misgaan en welke veranderingen werkelijk noodzakelijk zijn.
Dat vraagt soms meer uitleg dan men op sociale media gewend is. Wie mijn columns te lang vindt, hoeft ze niet te lezen.
Maar wie het inhoudelijk niet met mij eens is, nodig ik uit om met feiten en goed onderbouwde argumenten te reageren. Hetzelfde geldt voor degenen die mijn analyses onderschrijven.
Ook hen nodig ik uit om de discussie te verrijken met aanvullende inzichten, argumenten en deskundige bijdragen.
Want maatschappelijke bewustwording ontstaat niet alleen door kritisch van mening te verschillen, maar ook door gezamenlijk kennis te delen, inzichten te verdiepen en elkaars argumenten te versterken. Daar kunnen wij uiteindelijk allemaal van leren. Een simpele duimpje is daarbij niet echt voldoende.
Wat ik niet zal doen, is ernstige maatschappelijke problemen veranderen in oppervlakkige sensatie omdat dat gemakkelijker leest of meer waardering oplevert.
Suriname heeft al genoeg mooie praatjes gehoord. Wat het land nodig heeft, zijn burgers die kritischer nadenken, deskundigen die hun verantwoordelijkheid nemen en politieke leiders die eindelijk worden afgerekend op hun resultaten.
De pijnlijke conclusie
De problemen van Suriname worden niet alleen veroorzaakt door politici die slecht besturen. Ze blijven ook bestaan doordat een deel van de bevolking telkens opnieuw dezelfde politieke leiders vertrouwt en doordat bepaalde invloedrijke mensen liever hun eigen voordelen beschermen dan opkomen voor het belang van het land.
Daarbij mogen we niet vergeten dat de verantwoordelijkheden niet gelijk zijn. Van iemand die iedere dag moet vechten om zijn gezin te onderhouden, kun je niet hetzelfde verwachten als van iemand die financieel onafhankelijk is, goed opgeleid en over invloedrijke contacten beschikt.
Juist die laatste groep zou veel meer kunnen betekenen voor de toekomst van Suriname. Maar zolang een groot daarvan liever zwijgt, profiteert of wegkijkt, blijft verandering moeilijk en zelfs onmogelijk.
Het grootste probleem van Suriname is misschien niet dat wij te weinig mensen hebben die begrijpen wat er verkeerd gaat, maar dat te veel mensen die het wel begrijpen hun mond houden omdat zij zelf weinig last hebben van de gevolgen of er juist voordeel aan hebben.
En ondertussen blijft de gewone burger hopen dat dezelfde politieke partijen die jarenlang onvoldoende hebben geleverd, het de volgende keer als bij toverslag plotseling beter zullen doen.
Een land gaat niet alleen achteruit door slechte leiders. Het gaat ook achteruit wanneer degenen die beter weten hun eigen belangen blijven beschermen en degenen die het zwaarst worden getroffen zich telkens opnieuw laten overtuigen en bedonderen door dezelfde beloften.
Misschien moeten wij daarom wat minder tijd besteden aan de vraag of een column te lang is en wat meer aandacht geven aan de vraag waarom wij na vijftig jaar nog altijd dezelfde problemen bespreken.
Want uiteindelijk is niet de lengte van mijn columns het probleem, maar de duur van het bestuurlijke falen dat ik daarin probeer uit te leggen.
Romeo R. Stienstra
Aviation Professional | Strategisch Analist
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
