Ruim twee ton cyanide. Dat is geen hoeveelheid waar we achteloos aan voorbij kunnen gaan. Bij Burnside is een grote partij van deze uiterst gevaarlijke stof onderschept, terwijl de invoer van cyanide in Suriname verboden is.
Dan dringt zich één eenvoudige, maar uiterst belangrijke vraag op: hoe is het mogelijk dat een dergelijke hoeveelheid verboden en gevaarlijke chemische stof überhaupt tot aan Burnside heeft kunnen komen?
Het antwoord op die vraag is minstens zo belangrijk als de onderschepping zelf.
Een verbod op papier is niet genoeg
Suriname heeft ervoor gekozen de invoer van cyanide te verbieden. Daarmee erkent de overheid dat de stof ernstige risico’s met zich meebrengt voor mens en milieu.
Maar een verbod heeft pas betekenis wanneer het daadwerkelijk wordt gecontroleerd en gehandhaafd.
Wanneer ruim twee ton cyanide ondanks een invoerverbod het land binnenkomt, moeten we ons niet alleen verheugen over het feit dat de partij uiteindelijk is onderschept. We moeten vooral willen weten hoe deze stof het land heeft kunnen bereiken.
Via welke route kwam de cyanide Suriname binnen? Wie heeft de partij besteld? Wie zou de stof ontvangen? Waren er tussenpersonen bij betrokken? En op hoeveel momenten had een controlemechanisme kunnen ingrijpen?
Dat zijn geen bijzaken. Dat zijn vragen over de werking van onze rechtsstaat en onze bescherming van de samenleving.
Begrijpen we eigenlijk wel hoe gevaarlijk cyanide is?
De ernst van deze zaak wordt nog groter wanneer we beseffen waarvoor cyanide kan worden gebruikt en welke risico’s ermee gepaard gaan.
Cyanide is geen onschuldig industrieel product dat zonder meer ergens kan worden opgeslagen of gebruikt. Blootstelling aan bepaalde cyanideverbindingen kan zeer ernstige gevolgen hebben voor de menselijke gezondheid. Ook het milieu kan zwaar worden getroffen wanneer cyanide in water of bodem terechtkomt.
Voor een land als Suriname, waar rivieren, kreken en andere waterbronnen van grote betekenis zijn voor gemeenschappen en ecosystemen, is dat geen theoretisch risico.
Een ongeluk, lekkage of ondeskundige opslag kan gevolgen hebben die veel verder reiken dan de plek waar de stof wordt aangetroffen.
De timing maakt de zaak extra gevoelig
De onderschepping komt bovendien op een moment waarop Suriname opnieuw geconfronteerd wordt met vragen over de mogelijke gevolgen van chemische stoffen voor het milieu en waterwegen.
De recente vissterfte in de bovenloop van de Saramaccarivier heeft maatschappelijke zorgen aangewakkerd over onder meer cyanide, kwik, goudwinning, toezicht en milieubescherming.
Daarbij moet voorzichtigheid vooropstaan. Het aantreffen van cyanide in een onderschepte partij betekent uiteraard niet dat deze zaak verband houdt met de vissterfte in de Saramaccarivier. Ook is daarmee niet bewezen dat cyanide de oorzaak is van die vissterfte.
Maar juist omdat deze kwesties elkaar in de tijd raken, zou de overheid extra alert moeten zijn.
Hoe sterk is onze controle aan de grens?
De kern van het probleem ligt misschien wel hier: een verboden product hoort niet ongemerkt het land binnen te komen.
Natuurlijk kan geen enkel controlesysteem iedere poging tot smokkel uitsluiten. Maar wanneer het gaat om grote hoeveelheden van een verboden en potentieel zeer gevaarlijke stof, moet de samenleving erop kunnen vertrouwen dat er stevige controlemechanismen bestaan.
De onderschepping roept daarom vragen op over douanecontrole, grensbewaking, informatie-uitwisseling tussen overheidsdiensten en de capaciteit om verdachte goederenstromen tijdig te signaleren.
Want als ruim twee ton cyanide kan worden vervoerd zonder dat eerder wordt ingegrepen, moeten we ons afvragen waar in de keten de kwetsbaarheid zit.
Niet alleen de vervoerder moet worden bekeken
Een kritische aanpak mag bovendien niet stoppen bij degene die de stof daadwerkelijk vervoerde.
Wie heeft de cyanide besteld? Wie heeft ervoor betaald? Waar zou het naartoe gaan? Wie was van plan de stof te gebruiken? Was er sprake van een georganiseerde keten?
Als de overheid werkelijk wil voorkomen dat cyanide en andere verboden gevaarlijke stoffen Suriname binnenkomen, moet zij niet alleen de laatste schakel aanpakken, maar de volledige keten blootleggen.
De samenleving heeft recht op duidelijkheid.
Wie beschermt de Surinaamse rivieren?
Dit gaat uiteindelijk over meer dan een partij van ruim twee ton cyanide.
Het gaat over de vraag hoe serieus Suriname zijn natuurlijke rijkdommen beschermt.
We beschikken over uitgestrekte rivieren, kreken, bossen en ecosystemen die niet alleen economische waarde vertegenwoordigen, maar ook essentieel zijn voor gemeenschappen en toekomstige generaties.
Wanneer gevaarlijke chemische stoffen illegaal worden ingevoerd en mogelijk worden gebruikt in activiteiten die plaatsvinden nabij kwetsbare ecosystemen, kan de maatschappelijke prijs van één fout enorm zijn.
Een rivier die eenmaal ernstig vervuild is, laat zich niet met een eenvoudig overheidsbesluit herstellen.
Van onderschepping naar preventie
De onderschepping bij Burnside verdient erkenning. Maar het echte succes begint pas wanneer duidelijk wordt hoe deze cyanide Suriname kon bereiken en welke maatregelen worden genomen om herhaling te voorkomen.
De overheid moet daarom niet alleen laten zien dat zij kan onderscheppen, maar ook dat zij in staat is vooraf risico’s te herkennen, smokkelroutes bloot te leggen en de verantwoordelijken achter de handel aan te pakken.
Want uiteindelijk is de belangrijkste vraag niet:
Hoeveel cyanide hebben we onderschept?
De belangrijkere vraag is:
Hoeveel cyanide is ons mogelijk al voorbijgegaan?
En misschien moeten we onszelf nog een ongemakkelijkere vraag stellen:
Hoe groot moet het gevaar worden voordat we beseffen dat preventie geen luxe is, maar noodzaak?
N. Mohari
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
