Met het project “Restoration of Soil Functionalities at Abandoned ASGM Sites in Suriname” is in 2023 gestart met onderzoek naar het herstel van gebieden die zijn aangetast door ambachtelijke en kleinschalige goudwinning (ASGM).
Het project richtte zich op onderzoek, kennisontwikkeling en kennisuitwisseling over methoden om aangetaste bodems en ecosystemen te herstellen.
In 2025 kreeg het traject een praktische vervolg met het project “Soil Rehabilitation of Abandoned Artisanal and Small-scale Gold Mining Sites at Compagnie Kreek”. Daarbij werd de opgedane kennis daadwerkelijk toegepast op een voormalige mijnbouwlocatie in het district Brokopondo.
De resultaten en praktijkervaringen van het bijna driejarige traject zijn gepresenteerd tijdens een workshop. Vertegenwoordigers van de overheid, de gemeenschap van Compagniekreek, het bedrijfsleven, technische partners en andere betrokken organisaties namen deel aan de bijeenkomst.
De actieve betrokkenheid van de gemeenschap van Compagniekreek vormde gedurende het gehele traject een belangrijk onderdeel van het project.
Van onderzoek naar toepassing in het veld
De activiteiten werden uitgevoerd onder aansturing van het Nederlandse bedrijf TAUW bv, in samenwerking met Nederlandse en Surinaamse organisaties, waaronder Wageningen University & Research, Boudewijn Fokke Soil Consultancy, CELOS en HAUKES N.V.
Op de onderzoekslocatie in Compagniekreek werd ongeveer één hectare aan uitgemijnd gebied gerehabiliteerd. Daarbij werd ook de waterhuishouding van het terrein aangepast om de omstandigheden voor bodemherstel te verbeteren.
Op verschillende proefvelden werden methoden voor bodemverbetering getest. TAUW bv en haar partners werkten hierbij samen met CELOS om vast te stellen welke technieken onder de lokale omstandigheden het meest effectief zijn.
Agroforestry als nieuwe bestemming
Op basis van de opgedane kennis werd op de pilotlocatie vervolgens een concrete bestemming gegeven aan een deel van het voormalige mijnbouwgebied.
Op verzoek van en in nauwe samenwerking met de lokale gemeenschap van Compagniekreek werden op de gerehabiliteerde gronden agroforestryvelden aangelegd.
Hiermee wordt niet alleen ingezet op herstel van de bodem, maar ook op een duurzaam gebruik van gebieden die door kleinschalige goudwinning zijn aangetast.
De aanpak laat zien dat rehabilitatie van voormalige mijnbouwlocaties verder kan gaan dan het simpelweg herstellen van het landschap.
Door aangetaste gebieden opnieuw productief te maken, kunnen tegelijkertijd ecologische en sociaaleconomische doelen worden nagestreefd.
Richtlijnen voor herstel van mijnbouwgebieden
De resultaten van de proeflocatie en de ervaringen uit het veld hebben geleid tot de ontwikkeling van richtlijnen en best practices voor het herstel van de bodem van uitgemijnde gebieden in Suriname.
Deze richtlijnen kunnen volgens de betrokken partijen ook worden toegepast bij toekomstige rehabilitatieprojecten in andere delen van het land.
Daarmee wordt geprobeerd de kennis die binnen het project is opgebouwd breder beschikbaar te maken voor overheidsinstanties, mijnbouwbedrijven, technische organisaties en lokale gemeenschappen.
Herstel noodzakelijk na beëindiging van mijnbouw
De rehabilitatie van uitgemijnde gebieden vormt een belangrijk onderdeel van het EMSAGS-project. De noodzaak daarvan is groot, omdat gebieden na beëindiging van mijnbouwactiviteiten vaak achterblijven met open mijnputten, verstoorde bodems, tailings en stilstaand water.
Deze verstoringen kunnen langdurige gevolgen hebben voor de biodiversiteit, bossen en ecosystemen en kunnen ook directe gevolgen hebben voor gemeenschappen die in en rondom voormalige mijnbouwgebieden wonen.
Bodemherstel is daarom niet uitsluitend een milieukwestie. Het raakt ook de veiligheid, voedselproductie, economische mogelijkheden en leefbaarheid van gemeenschappen in het binnenland.
Kennis moet onderdeel worden van mijnbouwbeleid
Met de ontwikkeling van de richtlijnen is een belangrijke stap gezet om de opgedane kennis te vertalen naar toekomstig beleid en toekomstige mijnbouwactiviteiten.
De ervaring uit Compagniekreek kan onder meer worden benut bij het opstellen en uitvoeren van plannen voor mijnsluiting en rehabilitatie.
Daarmee kan het herstel van aangetaste gebieden al tijdens de planning en uitvoering van mijnbouwactiviteiten worden meegenomen, in plaats van pas nadat een gebied volledig is verlaten.
Voor Suriname ligt hierin een belangrijke uitdaging. Rehabilitatie moet niet langer uitsluitend worden gezien als een activiteit die achteraf moet plaatsvinden, maar als een integraal onderdeel van verantwoord mijnbouwbeheer.
Van uitgeput mijnbouwgebied naar duurzaam gebruik
Het traject van onderzoek naar toepassing in Compagniekreek laat zien dat herstel van uitgemijnde gebieden technisch mogelijk is, maar dat lokale omstandigheden en de betrokkenheid van gemeenschappen bepalend zijn voor het uiteindelijke resultaat.
De ontwikkelde kennis en richtlijnen bieden een basis om toekomstige rehabilitatieprojecten gerichter aan te pakken en om de gevolgen van kleinschalige goudwinning voor bodem, water, biodiversiteit en gemeenschappen beter te beheersen.
De volgende stap is om ervoor te zorgen dat deze kennis niet beperkt blijft tot één pilotlocatie, maar daadwerkelijk wordt meegenomen in mijnbouwbeleid, vergunningverlening, mijnsluitingsplannen en toekomstige rehabilitatieprogramma’s in Suriname.
