In 2018 besloot de Stichting Elisabeth Samsonhuis dat een van de oudste monumentale panden van de binnenstad gered moest worden.
Acht jaar later is de restauratie van het Elisabeth Samsonhuis bouwtechnisch afgerond. Het markante kopgebouw, dat grenst aan de Wagenweg-, Heeren- en Malebatrumstraat, is gereed voor een toekomst als museum, culturele ontmoetingsplaats, kantoorruimte en toeristische trekpleister.
Brede steun nationaal en internationaal
Wat begon met een idee, groeide uit tot een project dat brede steun kreeg in en buiten Suriname. “Vandaag kunnen we zeggen: het gebouw is gered”, vertelt Cynthia Mc Leod enthousiast.
“Dat is misschien wel de belangrijkste boodschap van dit project: het laat zien dat grote erfgoedprojecten in Suriname mogelijk zijn wanneer mensen bereid zijn samen verantwoordelijkheid te nemen.”
In 1821 kocht het toenmalige gouvernement het pand. Het diende onder meer als school en als kantoor van de burgerlijke stand, compleet met trouwzaal.
Vele bruidsparen lieten zich vereeuwigen op het bordes. Van 1967 tot 2012 was het ministerie van Arbeid er gevestigd. In 2012 vertrok de overheid uit het pand en in 2017 bleek dat er geen plannen waren voor de restauratie van het pand aan de Wagenwegstraat 22.
Onderzoek en publicatie Mc Leod
Schrijfster Mc Leod deed uitgebreide research naar Elisabeth Samson en publiceerde in 1993 haar historisch onderzoek over deze bijzondere vrouw.
In 2000 volgde de roman ‘De vrije negerin Elisabeth: gevangene van kleur’ – met op de cover een vrouw op het bordes van het huis. Vanaf 2013 heeft Mc Leod zich onvermoeibaar ingezet voor het behoud van dit bijzondere monument met zijn rijke geschiedenis.
Op 11 mei 2018 werd de Stichting Elisabeth Samsonhuis opgericht, met Mc Leod als voorzitter. De stichting kocht het gebouw op 19 januari 2021, met financiële steun van de Nederlandse Postcodeloterij die geloof had in het project. Daarna volgde een jarenlange, intensieve en zorgvuldige restauratie met oog voor details, stijl en materialen.
Elisabeth Samson
Elisabeth Samson (1715–1771) was een vrijgeboren, zwarte onderneemster die uitgroeide tot een van de rijkste vrouwen van de achttiende eeuw.
“Zij wachtte niet tot men iets voor haar kwam doen, maar nam haar lot in eigen handen”, schrijft Cynthia Mc Leod in de inleiding van haar roman over Elisabeth. Het bestuur van de stichting heeft geheel in die stijl gehandeld – en daarmee het pand gered!
Toeristen en geïnteresseerden kunnen binnenkort kennismaken met Elisabeth Samson op de eerste etage, in de museumruimte die nu wordt ingericht met historisch meubilair en dito aankleding. Voor lezingen, workshops en podiumkunsten is op de begane grond een multifunctionele zaal beschikbaar.
De tweede verdieping en de zolder zullen worden verhuurd als kantoorruimte. De kelder krijgt een horeca-gerelateerde bestemming. De inkomsten zijn bestemd voor het duurzame beheer van het monumentale pand.
Een project van lange adem
De restauratie kende vele uitdagingen; het project vergde jaren van voorbereiding, fondsenwerving, vergunningen, technische oplossingen en intensieve samenwerking tussen deskundigen, aannemers en donateurs.
Onder leiding van Office for Design & Engineering (ODE), met Kenneth Raymann als lead-architect, begon in november 2022 de restauratie van de draagconstructie, het dak, de gevels en de vloeren. Bouwbedrijf REMAS rondde deze fase af in juni 2024.
Sinds september 2024 is – opnieuw door ODE en REMAS – gewerkt aan de afbouw en inrichting van pand – én aan de beveiliging en technische voorzieningen.
Het gebouw werd recentelijk, op 31 juli 2026, bouwtechnisch opgeleverd. De stichting zal vanaf nu het Elisabeth Samsonhuis geleidelijk in gebruik nemen.
De grand opening volgt na de afronding van de terreinwerken en de voltooiing van de inrichting, die de komende maanden op het programma staan.
De investering
De totale projectkosten bedragen USD 2.154.000. Per 1 augustus 2026 was USD 1.840.000 aan financiering veiliggesteld, waarvan reeds USD 1.750.000 is besteed.
Voor de afronding van de inrichting, terreinwerken en verdere exploitatie wordt nog aanvullende financiering gezocht.
De restauratie is mogelijk gemaakt door eigen fondsenwerving van de stichting en met steun van nationale en internationale partners, waaronder de Nationale Postcode Loterij, het U.S. State Department via het Ambassadors Fund for Cultural Preservation, de Kirpalani Stichting, Staatsolie Foundation for Community Development, De Surinaamsche Bank N.V., HAKRINBANK N.V., De Nederlandsche Bank, Van den Tweel Foundation, Stichting Persimmons, Stadsherstel Amsterdam, Stadsherstel Hoorn, HEM Suriname N.V., Kersten Group of Companies en vele andere organisaties en individuele donateurs.
De Stichting Elisabeth Samsonhuis bedankt alle organisaties en personen die de afgelopen jaren hebben bijgedragen aan de redding van het huis.
Zij hoopt dat deze restauratie anderen inspireert om zich ook in te zetten voor het behoud van monumenten, historische gebouwen en cultureel erfgoed. Met dit project is bewezen dat het kán.
“Investeren in erfgoed is investeren in de toekomst”, aldus het bestuur. “Dit project laat zien dat samenwerking, vakmanschap en doorzettingsvermogen kunnen leiden tot iets waar heel Suriname trots op mag zijn.”
