Er zijn onderwerpen waarover wij als samenleving liever niet praten. Onderwerpen die ongemakkelijk voelen, die vragen oproepen over opvoeding, normen, waarden, seksualiteit en verantwoordelijkheid. Maar juist de onderwerpen waarover wij zwijgen, kunnen de grootste gevolgen hebben.
Tienerzwangerschappen behoren tot zo’n onderwerp. Wij zien de cijfers, wij bespreken de jonge moeders en wij maken ons zorgen over hun toekomst. Maar er is nog een andere realiteit waarover nauwelijks wordt gesproken: tienerabortussen.
Niet omdat wij een oordeel moeten vellen over meisjes die hiermee geconfronteerd worden, maar omdat elke tiener die zwanger raakt een verhaal heeft.
Achter elke zwangerschap – of die nu eindigt in een geboorte, miskraam of abortus – kan een situatie schuilgaan van onzekerheid, gebrek aan informatie, sociale druk, angst, misbruik, armoede of gebrek aan ondersteuning.
Wat wij niet meten, betekent niet dat het niet bestaat.
De onzichtbare kant van tienerzwangerschappen
In Suriname beschikken wij over cijfers van geregistreerde geboorten. Het Centraal Bureau voor Burgerzaken (CBB) registreert kinderen die geboren worden, maar heeft geen volledig beeld van zwangerschappen die niet eindigen in een geboorte.
Dat betekent dat een belangrijk deel van het verhaal ontbreekt.
Hoeveel tieners raken jaarlijks zwanger en kiezen ervoor de zwangerschap niet uit te dragen? Hoeveel zoeken hulp? Hoeveel doen dit in stilte? Hoeveel meisjes dragen lichamelijke of emotionele gevolgen zonder begeleiding?
Deze vragen verdienen serieus onderzoek.
Wereldwijd blijkt dat tienerzwangerschappen vaak samenhangen met onbedoelde zwangerschappen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) geeft aan dat in lage- en middeninkomenslanden een groot deel van zwangerschappen onder meisjes van 15 tot 19 jaar onbedoeld is. Een aanzienlijk percentage van deze zwangerschappen eindigt in abortus.
Wanneer wij alleen kijken naar geboorten, zien wij dus slechts één deel van de werkelijkheid.
Suriname maakt deel uit van een bredere Caribische uitdaging
Suriname staat niet alleen in deze problematiek. Het Caribisch gebied en Latijns-Amerika behoren wereldwijd tot de regio’s met relatief hoge cijfers van tienerzwangerschappen.
Volgens internationale organisaties blijft adolescentenzwangerschap een groot probleem in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied. De regio kent één van de hoogste tienergeboortecijfers ter wereld.
Binnen het Caribisch gebied wordt al langer erkend dat tienerzwangerschap niet alleen een medisch probleem is, maar ook een sociaal en economisch vraagstuk. Het beïnvloedt onderwijs, kansen op de arbeidsmarkt, armoede en de ontwikkeling van jongeren.
Een meisje dat op zeer jonge leeftijd moeder wordt, loopt vaker risico haar opleiding vroegtijdig te beëindigen. Hierdoor kunnen kansen op economische zelfstandigheid kleiner worden.
Daarom moeten wij verder kijken dan alleen de zwangerschap zelf. Wij moeten kijken naar de omstandigheden die ertoe leiden.
Waarom praten wij niet over tienerabortussen?
Abortus is wereldwijd een gevoelig onderwerp. Ook in Suriname roept het emoties, religieuze overtuigingen en maatschappelijke discussies op.
Maar een debat over tienerabortussen moet niet beginnen met veroordeling. Het moet beginnen met een eenvoudige vraag:
Wat gebeurt er met onze meisjes wanneer zij geconfronteerd worden met een ongeplande zwangerschap?
Een samenleving die jongeren wil beschermen, moet durven luisteren.
Wanneer jongeren bang zijn om hulp te zoeken, ontstaat het gevaar dat zij beslissingen nemen zonder medische begeleiding, zonder goede informatie en zonder emotionele ondersteuning.
De WHO benadrukt dat jongeren wereldwijd uitdagingen ervaren rond seksuele gezondheid, waaronder gebrek aan informatie, ongewenste zwangerschappen, seksueel geweld en beperkte toegang tot passende gezondheidszorg.
De rol van schaamte en stilte
Een groot probleem binnen onze samenleving is schaamte.
Veel jongeren groeien op met weinig ruimte om openlijk vragen te stellen over seksualiteit, relaties, grenzen en verantwoordelijkheid.
Ouders vinden het soms moeilijk om hierover te praten. Scholen lopen soms tegen grenzen aan. Religieuze gemeenschappen zoeken naar een balans tussen waarden en begeleiding.
Maar stilte beschermt jongeren niet.
Een jongere die geen betrouwbare informatie krijgt, zoekt vaak antwoorden ergens anders: via sociale media, leeftijdsgenoten of onbetrouwbare bronnen.
Goede seksuele voorlichting betekent niet dat wij jongeren aanmoedigen om seksueel actief te zijn. Het betekent dat wij jongeren voorbereiden om gezonde keuzes te maken, grenzen te herkennen en verantwoordelijkheid te nemen.
Wat kunnen wij als samenleving doen?
1. Verzamel betrouwbare gegevens
Wij moeten weten wat de werkelijkheid is.
Suriname heeft onderzoek nodig naar:
– oorzaken van vroege zwangerschappen;
– toegang tot anticonceptie en informatie;
– tienerabortussen;
– ervaringen van jonge moeders en
– mogelijke verbanden met seksueel geweld of machtsmisbruik.
Beleid zonder data blijft gebaseerd op aannames.
2. Maak seksuele gezondheid bespreekbaar
Jongeren hebben recht op eerlijke, leeftijdsgerichte informatie.
Niet om normen en waarden weg te nemen, maar om jongeren sterker te maken.
Een jongere die kennis heeft, kan betere keuzes maken.
3. Versterk begeleiding voor kwetsbare jongeren
Niet iedere tiener heeft dezelfde omstandigheden.
Wij moeten extra aandacht hebben voor jongeren in kwetsbare situaties:
– meisjes uit arme gezinnen;
– jongeren in afgelegen gebieden;
– jongeren zonder stabiele thuissituatie;
– slachtoffers van geweld of misbruik.
Preventie begint niet alleen bij gezondheid, maar ook bij bescherming en kansen.
4. Betrek ouders, scholen, zorg en gemeenschap
Dit probleem kan niet door één ministerie of organisatie worden opgelost.
Het vraagt samenwerking tussen: gezinnen, scholen, gezondheidsdiensten, maatschappelijke organisaties, jongerenorganisaties, religieuze gemeenschappen en de overheid.
Een meisje dat zwanger raakt, heeft geen veroordeling nodig. Zij heeft begeleiding nodig.
Van oordeel naar verantwoordelijkheid
Als samenleving moeten wij een moeilijke maar noodzakelijke stap zetten: leren praten over onderwerpen die ongemakkelijk zijn.
Tienerzwangerschappen en tienerabortussen verdwijnen niet omdat wij er niet over praten.
Integendeel.
Door stilte kunnen problemen groter worden.
Onze jongeren hebben geen samenleving nodig die alleen achteraf reageert wanneer een probleem zichtbaar wordt. Zij hebben een samenleving nodig die vooraf investeert in kennis, bescherming, begeleiding en toekomstperspectief.
De vraag is niet alleen: “Hoe voorkomen wij tienerzwangerschappen?”
De vraag is ook: “Hoe zorgen wij ervoor dat geen enkel meisje alleen staat wanneer zij hiermee geconfronteerd wordt?”
Ephata Mijnals
UMA
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via [email protected] of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
