Wanneer er geen oplossing bestaat voor een ziekte die landbouwgewassen aantast, is het logisch om kennis te zoeken bij gemeenschappen die al langer met hetzelfde probleem te maken hebben.
Vanuit die gedachte reisde een delegatie van de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS) van 2 tot en met 9 juli over land, via Frans-Guyana, naar de Braziliaanse grensplaats Oiapoque.
Het doel van de achtdaagse kennisuitwisselingsmissie was om meer inzicht te krijgen in de cassavebezemziekte (Cassava Witches’ Broom Disease – CWBD), een plantenziekte die al vijf jaar grote schade aanricht aan cassavegewassen in Suriname. De ziekte werd voor het eerst vastgesteld in de regio Oiapoque in Brazilië.
Bezoek bouwt voort op eerdere kennismaking
Het initiatief voor de reis ontstond tijdens een eerder bezoek aan Brazilië in november vorig jaar. Een vrijwel dezelfde delegatie reisde toen naar Macapá en Belém om deel te nemen aan COP30, de Wereldklimaatconferentie in Belém.
Tijdens een korte tussenstop in Oiapoque bezocht de delegatie het Kuahí Inheemse Museum. Daar maakte een tentoonstelling over de cassavebezemziekte grote indruk.
De expositie liet niet alleen de omvang van het probleem zien, maar ook hoe inheemse gemeenschappen, bij gebrek aan effectieve overheidsoplossingen, zelf onderzoek zijn gestart naar de ziekte. Dit vormde de aanleiding voor een tweede bezoek om de opgedane kennis verder te verdiepen.
Iepé speelt sleutelrol in kennisuitwisseling
Tijdens het bezoek werkte de VIDS-delegatie nauw samen met het instituut Iepé, een niet-gouvernementele organisatie die zich richt op onderzoek, opleiding en ondersteuning van inheemse gemeenschappen in Brazilië.
Iepé faciliteerde de bezoeken aan verschillende dorpen, de inheemse vrouwenorganisatie en diverse overheidsinstanties.
Ook speelde de organisatie een belangrijke rol bij de heropening van het Kuahí Inheemse Museum, dat in juli vorig jaar na twaalf jaar gesloten te zijn geweest opnieuw zijn deuren opende.
De Surinaamse delegatie sprak haar waardering uit voor de openheid waarmee informatie werd gedeeld en voor de uitgebreide documentatie van onderzoeksresultaten, die voor iedereen toegankelijk is gemaakt.
Bezoeken aan dorpen en lokale organisaties
Gedurende de missie bezocht de delegatie de inheemse dorpen Ahuma, Kurupi en Kuahí, die langs de BR-156 liggen. Tijdens deze bezoeken maakten de deelnemers kennis met lokale landbouwpraktijken en de manier waarop gemeenschappen omgaan met de gevolgen van de cassavebezemziekte.
Op de eerste dag werd tevens een bezoek gebracht aan Yasei, het eerste volledig door inheemse gemeenschappen beheerde agroproductiebedrijf. Daarnaast nam de delegatie deel aan een workshop georganiseerd door Iepé, waar ervaringen en kennis werden uitgewisseld met vertegenwoordigers van verschillende organisaties.
Ook de inheemse vrouwenorganisatie AMIM (Association of Indigenous Women in Mutirão) gaf inzicht in de sociale en culturele gevolgen van de ziekte voor de gemeenschap.
Namens de Braziliaanse overheid verzorgde RURAP een presentatie over haar werkzaamheden, terwijl ook EMBRAPA, het nationale Braziliaanse onderzoeksinstituut voor landbouw, haar expertise deelde.
Logistieke ondersteuning en vertaaldiensten werden verzorgd door PROCRI/UNIFAP, onderdeel van de Federale Universiteit van Amapá.
De afzonderlijke bezoeken zullen de komende periode nader worden belicht via de website en sociale mediakanalen van UNDP Suriname.
Cassavebezemziekte treft vrijwel heel Suriname
De cassavebezemziekte heeft zich inmiddels verspreid naar vrijwel alle districten van Suriname. Verschillende Surinaamse media hebben het afgelopen jaar aandacht besteed aan de snelle verspreiding van de ziekte.
Inmiddels is ook een informatiebrochure beschikbaar waarin wordt uitgelegd dat er momenteel nog geen effectieve behandeling bestaat tegen Ceratobasidium theobromae, de schimmel die de ziekte veroorzaakt.
De VIDS-delegatie bestond uit cassavetelers, jongeren en dorpshoofden en werd begeleid door een programmamedewerker van het United Nations Development Programme (UNDP) en een journalist.
UNDP-project versterkt weerbaarheid van inheemse gemeenschappen
De kennisuitwisselingsmissie werd mogelijk gemaakt binnen het UNDP-project “Women-Led Indigenous Action Against Cassava Witches’ Broom Disease”, dat wordt gefinancierd uit het High Commission Fund van de regering van Nieuw-Zeeland.
Het project heeft als doel de capaciteit van inheemse gemeenschappen in Suriname te versterken bij het herkennen, voorkomen en beheersen van de cassavebezemziekte.
Daarbij ligt bijzondere nadruk op de rol van inheemse vrouwelijke landbouwers, die via praktische en gemeenschapsgerichte activiteiten worden ondersteund.
In een reeks vervolgpublicaties zullen de ervaringen en resultaten van de kennisuitwisselingsmissie verder worden gedeeld.
