Verschillende delen van de samenleving zijn opgeschrikt door beelden die de afgelopen uren massaal worden verspreid via sociale media.
Op de video’s is te zien hoe de 36-jarige Serginho B., beter bekend als “Snaipa”, in een detentieomgeving ernstig wordt mishandeld.
Op de ene video wordt hij herhaaldelijk met een hard voorwerp geslagen op zijn billen, rug en hoofd. Op andere beelden is te zien hoe hij door een mede-arrestant hard tegen zijn gezicht en hoofd wordt geschopt.
De beelden hebben geleid tot verontwaardiging en roepen fundamentele vragen op over de veiligheid van arrestanten, de naleving van mensenrechten en het toezicht binnen Surinaamse detentie-inrichtingen.
Verdachte, maar nog steeds beschermd door de wet
Snaipa werd recent door de politie aangehouden in verband met een onderzoek waarbij een minderjarige betrokken zou zijn.
De autoriteiten hebben bevestigd dat een onderzoek loopt, maar hebben vooralsnog geen verdere details bekendgemaakt. Zoals bij iedere verdachte geldt ook in deze zaak het beginsel van onschuld totdat een rechter anders beslist.
Juist daarom is het van belang dat emoties en publieke verontwaardiging niet de plaats innemen van de rechtsstaat. Een arrestatie betekent niet dat iemand zijn fundamentele rechten verliest.
Integendeel, vanaf het moment dat een verdachte in handen is van de autoriteiten rust op de Staat de wettelijke plicht om zijn veiligheid en lichamelijke integriteit te beschermen.
Mishandeling mag nooit worden genormaliseerd
De beelden die momenteel circuleren zijn schokkend. Ongeacht de aard van de verdenkingen mag niemand worden blootgesteld aan mishandeling, vernedering of geweld. Dat geldt voor een verdachte, maar ook voor een veroordeelde.
Ephata Mijnals, directeur van UMA Legal Aid, noemt de beelden dan ook onaanvaardbaar.
“Wat op deze beelden te zien is, is onkan. Niemand mag in een rechtsstaat worden mishandeld. Het maakt niet uit waarvan iemand wordt verdacht. Mensenrechten gelden voor iedereen, ook voor personen die worden beschuldigd van ernstige strafbare feiten.”
Volgens Mijnals schendt mishandeling van arrestanten niet alleen internationale mensenrechtenverdragen waarbij Suriname partij is, maar ook de nationale wetgeving.
“Ons strafrecht kent geen ruimte voor eigenrichting. Strafoplegging is uitsluitend voorbehouden aan de rechter. Wanneer gedetineerden of anderen geweld gebruiken tegen een arrestant, wordt de rechtsstaat ondermijnd.”
Hoe konden deze beelden überhaupt ontstaan?
Naast de mishandeling zelf roept de zaak volgens Mijnals nog een andere zorgwekkende vraag op. Hoe is het mogelijk dat arrestanten in een cellenhuis beschikken over mobiele telefoons, internettoegang en de mogelijkheid om video’s op te nemen en vrijwel direct via sociale media te verspreiden?
Indien de beelden daadwerkelijk binnen het Herman Gooding Cellenhuis zijn opgenomen, wijst dit mogelijk op ernstige tekortkomingen in het toezicht en de controle binnen de inrichting.
De aanwezigheid van telefoons in detentieomgevingen vormt niet alleen een veiligheidsrisico voor arrestanten, maar kan ook onderzoeken frustreren, getuigen beïnvloeden en de openbare orde verstoren.
Verantwoordelijkheid van de Staat
Wanneer iemand wordt aangehouden en opgesloten, wordt die persoon feitelijk onder de hoede van de Staat geplaatst. Dat brengt verantwoordelijkheden met zich mee, benadrukt Mijnals.
De overheid kan zich daarom niet beperken tot een onderzoek naar de mishandeling alleen. Ook moet worden onderzocht hoe de situatie heeft kunnen ontstaan, waarom er kennelijk onvoldoende toezicht was en welke maatregelen nodig zijn om herhaling te voorkomen.
Indien blijkt dat functionarissen op de hoogte waren van het geweld of onvoldoende hebben ingegrepen, dient ook hun handelen kritisch te worden beoordeeld.
Rechtsstaat wordt getest wanneer emoties hoog oplopen
Juist zaken waarbij minderjarigen betrokken zijn, leiden vaak tot sterke emoties binnen de samenleving. Die emoties zijn begrijpelijk, stelt Mijnals.
Toch wordt de kracht van een rechtsstaat niet gemeten aan de manier waarop zij populaire verdachten behandelt, maar juist aan de manier waarop zij omgaat met personen die door velen worden veroordeeld nog voordat een rechter uitspraak heeft gedaan.
Wanneer mishandeling van arrestanten wordt getolereerd omdat men denkt dat een verdachte het “verdient”, ontstaat een gevaarlijk precedent. Vandaag treft het iemand anders, morgen kan het iedere burger treffen.
“Als Suriname een rechtsstaat wil zijn waarin recht en niet vergelding centraal staat, dan moeten deze beelden aanleiding zijn voor een diepgaand en onafhankelijk onderzoek. Want niemand mag boven de wet staan, maar evenmin mag iemand buiten de bescherming van de wet worden geplaatst”, besluit Mijnals.
