Er zijn van die gesprekken die je in Suriname regelmatig tegenkomt. Iemand vertelt dat hij uitstekend verdient.
Een ander heeft meerdere inkomstenbronnen. Weer iemand anders laat weten dat geld geen probleem is.
Wie luistert, krijgt soms de indruk dat een groot deel van het land financieel bijzonder succesvol is.
Toch heb ik in de loop der jaren opvallend veel gevallen meegemaakt waarbij het verhaal uiteindelijk heel anders bleek te zijn.
Mensen die zichzelf presenteerden als welgesteld, maar achteraf moeite hadden om rekeningen te betalen en afhankelijk zijn van remittances uit Nederland.
Personen die voortdurend spraken over hun inkomen, terwijl er nauwelijks spaargeld was. Ondernemers die indruk maakten met omzetcijfers, maar zwegen over schulden en kosten.
Waarom willen we zo graag succesvol lijken?
De neiging om rijker of succesvoller over te komen heeft verschillende oorzaken. Schaamte speelt mee, omdat geldproblemen niet altijd makkelijk worden gedeeld in een omgeving waar status zwaar weegt.
Ook de wens om respect te krijgen kan ertoe leiden dat mensen hun situatie rooskleuriger voorstellen dan die is.
Daarnaast speelt de achtergrond mee. In een samenleving met een geschiedenis van armoede en ongelijkheid kan zichtbaar succes voelen als een vorm van vooruitgang en eigenwaarde.
Wat je laat zien wordt daardoor bijna even belangrijk als wat je werkelijk bezit.
Ook familie en sociale kringen versterken dit effect. Wie succesvol lijkt, krijgt vaak meer waardering, waardoor sommigen hun inkomen groter voorstellen dan het in werkelijkheid is.
Een opvallend verschil met Nederland
Wat mij altijd heeft getroffen, is het contrast met veel autochtone Nederlanders die ik heb leren kennen.
Natuurlijk zijn daar ook uitzonderingen, maar mensen die daadwerkelijk vermogend zijn, praten er vaak opvallend weinig over. Ook al wonen ze in een welgestelde wijk, rijden ze in een dure auto, ze laten hun financiële positie nauwelijks blijken.
In Suriname zie je soms het omgekeerde. Hoe meer er over geld wordt gesproken, hoe groter de kans dat de werkelijkheid minder indrukwekkend is dan het verhaal.
Dat betekent niet dat iedereen blufft. Er zijn genoeg mensen die hard werken en financieel succesvol zijn.
Maar de cultuur waarin inkomens worden opgeblazen en succes wordt uitvergroot, lijkt hardnekkig aanwezig.
Ida Thornhill is docente aan een lerarenopleiding in Paramaribo en actief als auteur, columniste en kunstenares.
Vanuit haar jarenlange ervaring in het onderwijs en haar brede maatschappelijke betrokkenheid schrijft zij over uiteenlopende thema’s die Suriname raken.
