Op 25 maart 2026 heeft de Verenigde Naties een belangrijke resolutie aangenomen waarin de trans-Atlantische slavenhandel en slavernij worden erkend als een van de ernstigste misdaden tegen de menselijkheid en waarin wordt opgeroepen tot herstel en reparatie.
Deze stap wordt verwelkomd als een noodzakelijke beweging richting waarheid, erkenning en rechtvaardigheid.
Vanuit het inheemse perspectief, zoals ook gedragen binnen de Nationale Reparatie Commissie Suriname, klinkt echter een duidelijke boodschap: herstel is pas herstel als het volledig is.
Het vergeten fundament van geschiedenis
In het huidige internationale herstelverhaal ontbreekt nog te vaak een essentieel fundament: de genocide op de inheemse volkeren en de grootschalige landonteigening in de Amerika’s. Dit deel van de geschiedenis kan niet langer worden genegeerd.
Voordat koloniale economieën en de trans-Atlantische slavernij zich ontwikkelden, vond al ontwrichting plaats van oorspronkelijke volkeren, werden landrechten afgenomen en werden complete beschavingen onder druk gezet of vernietigd. Dit eerste hoofdstuk mag niet worden gereduceerd tot een voetnoot in het bredere verhaal van herstel.
Herstel vraagt om volledigheid
Wat wereldwijd zichtbaar wordt, is een groeiend besef van verantwoordelijkheid, maar ook een kans om het herstelproces te verdiepen.
Echte reparatie kan alleen bestaan wanneer de inheemse genocide expliciet wordt erkend, landroof wordt gezien als structureel historisch onrecht en territoriale rechten integraal onderdeel vormen van herstelbeleid.
Zonder deze elementen blijft het verhaal onvolledig en kan er geen sprake zijn van volledige genezing en rechtvaardigheid.
CARICOM en de noodzaak tot verdieping
Binnen CARICOM en andere regionale structuren wordt terecht gewerkt aan herstel en reparatie. Wat nu nodig is, is verdieping, verbreding en verbinding.
Het inheemse verhaal is geen latere toevoeging, maar vormt een fundamenteel onderdeel van dezelfde historische keten. Zonder deze erkenning blijft het herstelproces fragmentarisch.
Suriname als actuele casus
De actualiteit in Suriname onderstreept dat deze problematiek geen afgesloten verleden is. Discussies rondom landtoewijzing, waaronder de Mennonietenkwestie, tonen aan dat spanningen rond land, eigendom en oorspronkelijke rechten nog steeds spelen.
Daarnaast is er sprake van toenemende druk op natuur en leefgebieden, milieuschade die als nationaal risico wordt gezien en economische ontwikkelingen die sneller verlopen dan de bescherming en beleidsvorming kunnen bijhouden.
Tegelijk heeft Suriname zich aangesloten bij het 10-puntenplan van CARICOM voor herstel en reparatie en heeft de president publiekelijk aangegeven dat er geen kaalkap van oerbos zal plaatsvinden voor grootschalige monocultuur landbouw.
De grenzen van ontwikkeling zonder bescherming
Vooruitgang kan niet gebouwd worden op vernietiging. Ontwikkeling verliest haar betekenis wanneer de basis ervan wordt uitgehold.
Suriname geldt internationaal als een van de rijkste natuurgebieden ter wereld, maar deze rijkdom vraagt om bescherming, niet uitsluitend exploitatie.
De kernvraag blijft dan ook: wat betekent ontwikkeling als de oorsprong niet wordt gerespecteerd?
Van erkenning naar uitvoering
De discussie bevindt zich niet langer in een fase van enkel erkenning. De internationale kaders zijn reeds aanwezig, waaronder UNDRIP, diverse verklaringen en regionale afspraken, evenals instrumenten zoals FPIC+ en ESIA. Wat ontbreekt, is daadwerkelijke uitvoering.
De oproep is dan ook duidelijk: dit moet het decennium van implementatie worden.
Het decennium van implementatie
In deze fase moet worden gewerkt aan het verder verankeren van oorspronkelijke rechten in nationale wetgeving, het daadwerkelijk beschermen van land en territorium en het structureel betrekken van inheemse volken bij besluitvorming.
Ook de uitvoering van uitspraken van het Inter-Amerikaans Gerechtshof in inheemse zaken en de vertaling van internationale afspraken naar concrete praktijk zijn essentieel.
Zonder implementatie blijft recht een abstract begrip.
Wat er werkelijk op het spel staat
Deze kwestie overstijgt Suriname en CARICOM. Het raakt het hele continent en de manier waarop wordt omgegaan met land, natuur en verantwoordelijkheid.
Zonder de “groene longen” van de aarde, zonder bossen, water en leefgebieden, is er geen duurzame toekomst mogelijk.
De VN-resolutie van 25 maart opent een deur die lang gesloten is geweest, maar markeert tegelijkertijd het begin van een nieuwe fase waarin daadwerkelijke actie vereist is.
De kern van de opdracht
Herstel vraagt geen halve verhalen. Het vraagt volledigheid, moed en de bereidheid om zowel het verleden als de toekomst onder ogen te zien.
De gezamenlijke opdracht is helder: niet alleen erkennen, maar implementeren. Niet alleen spreken, maar handelen. Niet alleen herinneren, maar volledig herstellen.
In lijn met het 34e besluit van de CARICOM-staatshoofden, aangenomen op 13 juli 2013 in Port of Spain, werd reeds vastgesteld dat de erfenissen van inheemse genocide en Afrikaanse slavernij misdaden tegen de menselijkheid vormen en herstelrechtvaardigheid vereisen.
Het onthouden van stemmen door bepaalde staten bij recente internationale besluitvorming doet niets af aan deze verantwoordelijkheid. Rechtvaardigheid wordt niet bepaald door stemming alleen en verantwoordelijkheid verdwijnt niet door onthouding.
Tegelijk rust er ook een nationale verantwoordelijkheid op Suriname voor zelfreparatie en herstel, waaronder het herbenoemen van oorspronkelijke plaatsnamen en het beschermen van land tegen bedreigingen voor natuur en soevereiniteit.
Sharmaine Artist
Tadzio Sarijoen
Uriël Sabajo
Dit artikel betreft een ingezonden opiniestuk. Voor de publicatie van ingezonden artikelen hanteren wij specifieke voorwaarden. Voor meer informatie of om zelf een ingezonden bericht te sturen, kunt u contact opnemen via info@gfcnieuws.com of direct via WhatsApp.
Let op: Publicatie van opiniestukken houdt niet in dat GFC Nieuws het eens is met de inhoud
