Het Ministerie van Binnenlandse Zaken bevindt zich in de post-electorale fase en werkt aan een grondige evaluatie van het verkiezingsproces van 25 mei 2025. Het doel is om toekomstige verkiezingen verder te verbeteren en te professionaliseren.
In dit kader vond recent een brede evaluatiebijeenkomst plaats met alle belangrijke actoren die betrokken waren bij het verkiezingsproces.
Brede vertegenwoordiging van verkiezingsactoren
Aan de bijeenkomst namen vertegenwoordigers deel van onder meer het Onafhankelijk Kiesbureau (OKB), het Centraal Hoofdstembureau (CHS) en diverse hoofdstembureaus en stembureaus.
Ook waren aanwezig minister Marinus Bee, onderminister Kelvin Koniki en directeur Mohamad Nasier Eskak van Binnenlandse Zaken, evenals minister Miquella Huur van Regionale Ontwikkeling en diverse districtscommissarissen.
Tijdens werksessies werd het verkiezingsproces geëvalueerd aan de hand van vijf hoofdthema’s: trainingen van verkiezingsactoren, voorlichting, distributie van oproepingskaarten, modernisering en wetgeving. Deze brede aanpak moet bijdragen aan een integrale verbetering van het systeem.
Concrete aanbevelingen voor verbetering
Volgens directeur Eskak heeft de evaluatie geleid tot een reeks praktische aanbevelingen. Zo wordt voorgesteld om duidelijke profielschetsen op te stellen voor leden van hoofdstembureaus en ook voor functionarissen binnen het OKB en CHS. Hiermee moet de kwaliteit en professionaliteit van verkiezingsorganen worden versterkt.
Daarnaast wordt gepleit voor meer praktijkgerichte trainingen, die tijdig moeten starten en verzorgd worden door trainers met aantoonbare competenties.
Discussie over oproepingskaarten en digitalisering
Over de toekomst van oproepingskaarten bestaat nog verdeeldheid. Een deel van de deelnemers pleit voor volledige digitalisering, terwijl anderen de voorkeur geven aan fysieke kaarten, maar zonder inzet van colporteurs. In dat scenario zouden kiezers hun oproepingskaart zelf moeten ophalen.
Modernisering en wetgeving centraal
Op het gebied van modernisering wordt onder meer voorgesteld om de huidige metalen stemkisten te vervangen door exemplaren van hard plastic. Ook is benadrukt dat wetswijzigingen voortaan in een vroeg stadium moeten worden afgerond.
Volgens de aanbevelingen dient de post-electorale fase benut te worden om wetgeving aan te passen, zodat in de pre-electorale fase – van januari 2028 tot oktober 2029 – alle voorbereidingen inhoudelijk kunnen worden uitgewerkt.
Tijdens de electorale fase zelf zouden geen wetswijzigingen meer moeten plaatsvinden, om tijdsdruk en onduidelijkheden te voorkomen.
Met deze evaluatie zet de overheid in op een transparanter, efficiënter en betrouwbaarder verkiezingsproces. De verzamelde inzichten vormen de basis voor verdere hervormingen richting de volgende verkiezingen.
