Het congres “Modernisering van de Rechterlijke Macht”, dat op 22 januari werd gehouden, is georganiseerd door De Nationale Assemblee (DNA), het Hof van Justitie en het Openbaar Ministerie.
Tijdens het congres is vanuit diverse nationale en internationale invalshoeken gesproken over de verdere ontwikkeling van de Surinaamse rechtspleging.
Aandacht voor derde rechterlijke instantie
In het eerste congresblok stond de mogelijke instelling, inrichting en werking van een derde rechterlijke instantie centraal.
Daarbij werd ingegaan op de kernfuncties van cassatierechtspraak, waaronder rechtsontwikkeling, rechtseenheid en rechtsbescherming.
Ook kwamen ervaringen met cassatie bij de Hoge Raad aan de orde, zoals het verlofstelsel en de gevolgen daarvan voor de toegankelijkheid en instroom van zaken.
Daarnaast werden internationale perspectieven belicht, met aandacht voor de organisatie en werking van het Caribbean Court of Justice (CCJ), de institutionele waarborgen voor onafhankelijkheid en de mogelijke aansluiting van Suriname bij de Appellate Jurisdiction van het CCJ.
Inrichting en werking van een gemoderniseerd Openbaar Ministerie
Het tweede congresblok richtte zich op de inrichting en werking van een gemoderniseerd Openbaar Ministerie. Hierbij werden ervaringen uit andere rechtsstelsels besproken, waaronder de ontwikkeling van het College van Procureurs-Generaal in Nederland.
Ook werd aandacht besteed aan de organisatie en werkwijze van het Openbaar Ministerie in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden.
Inleiding door de Procureur-Generaal
In haar inleiding ging de Procureur-Generaal in op de historische ontwikkeling en constitutionele positionering van het Surinaamse Openbaar Ministerie.
Daarbij werd toegelicht dat het OM zich na de onafhankelijkheid heeft ontwikkeld tot een zelfstandig en onafhankelijk orgaan binnen de rechterlijke macht, met behoud van rechtscontinuïteit ter waarborging van rechtszekerheid en stabiliteit.
De kerntaken van het Openbaar Ministerie – handhaving van de strafwet, vervolging van strafbare feiten, toezicht op de opsporing en de tenuitvoerlegging van strafvonnissen – werden geplaatst binnen het kader van het continentaal-Europese rechtssysteem.
Tevens werd gewezen op de bijzondere constitutionele positie van de Procureur-Generaal en de bestaande checks and balances, waaronder rechterlijke toetsing van vrijheidsbenemende maatregelen en beslissingen tot niet-vervolging.
Modernisering en concrete voorstellen
In het kader van verdere modernisering werd aangegeven dat de huidige inrichting van het Openbaar Ministerie grotendeels dateert uit de periode na 1975 en nadien is verruimd in de Grondwet van 1987.
Gelet op voortschrijdende inzichten en veranderende omstandigheden is het van belang te bezien of deze structuur nog voldoende aansluit bij de hedendaagse praktijk.
In dat verband kwamen onder meer de volgende voorstellen aan de orde:
begrenzing van de ambtstermijn van de Procureur-Generaal ter voorkoming van langdurige machtsconcentratie;
verruiming van het aantal Advocaten-Generaal in verband met de toegenomen werklast en complexiteit van hoger-beroepszaken;
verdere inhoudelijke specialisatie binnen het Openbaar Ministerie door middel van portefeuilles;
de voorgenomen instelling van een Raad Openbaar Ministerie, gericht op strategische afstemming, toezicht op beleid, begroting en jaarplanning en kwaliteitsbewaking van de bedrijfsvoering.
Belang van verdere versterking rechtspleging
Het congres onderstreepte het belang van verdere versterking en modernisering van het Openbaar Ministerie en de rechterlijke macht als geheel, met het oog op een sterke, onafhankelijke en toekomstbestendige rechtsstaat in Suriname.
