Een ruim aantal Surinamers merkt het dagelijks op sociale media. Zodra iemand een scherpe opmerking maakt over iets dat misgaat in het land, wordt al snel geroepen dat die persoon “negatief bezig is”.
Het gebeurt zo vaak dat het bijna een reflex lijkt. Toch heeft dit gedrag volgens recente inzichten meer te maken met hoe mensen informatie verwerken dan met onwil om kritiek te accepteren.
Wat wetenschap hierover zegt
Onderzoekers van de University of California Berkeley leggen uit dat mensen vaak kritiek afweren omdat het voelt alsof hun waarden of identiteit onder druk staan. Dat noemen ze defensieve verwerking.
In een groot psychologisch onderzoek ontdekten ze dat personen die kritiek ervaren als een persoonlijke aanval eerder geneigd zijn om de boodschapper weg te zetten als negatief, ongeïnformeerd of overdreven.
Dit mechanisme komt vooral voor in samenlevingen waar mensen veel zorgen hebben over economie, veiligheid of toekomstperspectief.
Surinamers herkennen dat gevoel
Veel Surinamers herkennen dat gevoel. Als iemand iets zegt over hoge prijzen, trage service of politieke kwesties, ontstaat soms meteen irritatie.
Die reactie ontstaat niet omdat de woorden per se verkeerd zijn, maar omdat het brein ongemak probeert te vermijden.
De onderzoekers laten zien dat mensen zich sneller afsluiten voor wat gezegd wordt wanneer emoties sowieso al hoog liggen. Daardoor ontstaat het idee dat kritiek gelijk staat aan pessimisme, terwijl dat niet zo hoeft te zijn.
Toch blijkt uit hetzelfde onderzoek dat mensen juist groeien wanneer ze leren luisteren zonder meteen in de verdediging te gaan.
Kritiek die in eerste instantie hard klinkt, bevat vaak wel degelijk een waardevolle boodschap. Het kan inzichten geven die helpen om situaties te verbeteren, thuis of op het werk.
Voor Suriname, waar discussies op sociale media snel verhit raken, kan deze bevinding helpen om gesprekken anders te voeren.
In plaats van te kijken wie zogenaamd negatief is, kunnen mensen zich afvragen waarom een bepaalde opmerking zoveel losmaakt. Dat maakt ruimte voor dialoog, meer begrip en uiteindelijk betere oplossingen.
