Zwemmen in de natuur: Wat zijn de risico’s?

Met het mooie weer tijdens de komende vakantie is het aantrekkelijk om in natuurwater te zwemmen. Dat kan op veel plaatsen. Tegelijkertijd wordt de kans op onder meer het ontstaan van de ziekteverwekkers blauwalg en botulisme in het water groter. Waar moet je op letten en wat zijn de risico’s?

Blauwalg

Dat zijn microscopisch kleine organismen die overal ter wereld voorkomen, in zowel zoet als zout water en op de waterbodem. Wanneer de watertemperatuur de 20 graden overstijgt en er weinig wind is, kunnen blauwalgen zich goed ontwikkelen. Wanneer de cellen in de organismen kapotgaan, krijgen de algen een roodbruine of blauwe kleur, wat de naam van deze bacterie verklaart. Als er veel blauwalg groeit, is dat een teken dat de gezondheid van het water niet in orde is.

Blauwalg is te herkennen als een kolonie groene bolletjes, vlokjes, strootjes of banaantjes die in het water zweven. Het water krijgt er een lichte visgeur door. Wanneer de blauwalg meer ontwikkeld is, verandert dit in een verfachtige laag die op een groene soep lijkt en wordt de vislucht sterker. Blauwalg in een vergevorderd stadium laat wit of blauw schuim zien en ruikt naar rottende planten.

Ook kan blauwalg een risico voor de menselijke en dierlijke gezondheid vormen. Sommige varianten van de bacterie zijn giftig. Deze giftige stoffen kunnen tijdens het zwemmen bijvoorbeeld via de mond in het lichaam komen. Dat is met name gevaarlijk voor kinderen, omdat zij kwetsbaarder zijn en tijdens het zwemmen nog weleens een slok water binnenkrijgen. Ook huisdieren lopen een risico, omdat zij het besmette water kunnen drinken of oplikken wanneer zij zichzelf wassen.

Zo’n twaalf uur na de ‘besmetting’ zijn de verschijnselen van blauwalg merkbaar. De symptomen zijn hoofdpijn, huiduitslag, maagkramp, misselijkheid, braken, diarree, koorts, een pijnlijke of rode keel, oorpijn, oogirritaties, lopende neus of gezwollen lippen. De verschijnselen kunnen sneller optreden wanneer iemand een grotere hoeveelheid besmet water binnenkrijgt. In die gevallen wordt aangeraden een arts te raadplegen of naar het ziekenhuis te gaan.

Botulisme
Botulisme komt een stuk minder voor dan blauwalg, maar is evengoed gevaarlijk. Het is een ziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie clostridium botulinum die kan worden opgelopen door besmet voedsel, maar ook dode vissen en watervogels kunnen botulisme doen verspreiden. Als het water 20 graden of warmer is, wordt de bacterie actief. De bacterie produceert botuline, een zenuwgif dat verlammend werkt voor watervogels en vissen en sterfte veroorzaakt, waardoor de bacterie verder in het water verspreid wordt.

Mensen kunnen door besmetting met botulisme slechter gaan zien, lastiger slikken en moeilijker praten. Veel vormen zijn echter niet schadelijk voor mensen. Het wordt uiteraard aangeraden om niet in water waar dode watervogels en vissen drijven te zwemmen of spelen.

Ziekte van Weill

Deze ziekte wordt verspreid door een bacterie die zich in rattenurine bevindt. Besmetting kan in zowel zoet water als in de oever plaatsvinden, via wondjes in de huid en in de slijmvliezen. Zwemmers die besmet raken, merken hier pas na vijf tot veertien dagen iets van. Ze krijgen dan griepachtige verschijnselen en na een aantal dagen kunnen de lever en nieren worden aangetast. Uiteindelijk kan geelzucht optreden.

Zwemmersjeuk

Deze “intense” jeuk wordt veroorzaakt door larven die de huid binnendringen. Deze larven zitten vaak in poelslakken, die in zoet water leven en zich normaal aan vogels hechten. De larven zijn niet met het blote oog te zien.