fbpx




Mensenrechtenschendingen jaren tachtig: compromisvoorstel

Nu ik een paar keer flink kritiek heb gegeven op de soloactie van Sandew Hira/Dew Baboeram uitmondend in de zogenaamde Bouterse-getuigenis eind november, wil ik graag aangeven wat ik zelf zie als een mogelijke oplossingsrichting.

Ik schrijf dit stuk op persoonlijke titel. Mensen die zeggen dat ik me nergens mee moet bemoeien geef ik bij voorbaat gelijk en zoals bij ieder compromis zal ik wel de meeste betrokkenen enigszins teleurstellen; het zij zo.

Zoals ik steeds gesteld heb op GFC Nieuws, ook in de discussie vóór en na het aannemen van de Amnestiewet in 2012, ben ik niet tegen een oplossing volgens het Zuid-Afrikaanse model van verzoening en waarheidsvinding.

In feite was ik het op dit enkele punt eens met Sandew Hira/Dew Baboeram, u kunt mijn stukken uit 2012 erop nalezen. Dit was overigens zo ongeveer het enige punt waarop wij het eens waren, aangezien Sandew Hira en ik nu eenmaal ideologisch heel verschillende uitgangspunten hebben.

De Amnestiewet van 2012

Mijn bezwaar tegen de Amnestiewet van 2012 was vooral op twee punten gericht:

1) het onderbreken van het lopende strafproces, wat niet mogelijk is volgens de Surinaamse grondwet

2) het feit dat de amnestie vooraf werd gegeven, in plaats van de mogelijkheid van amnestie toe te kennen door de waarheidscommissie, die daardoor een sanctie achter de hand heeft als daders niet de waarheid vertellen of zich respectloos opstellen richting nabestaanden van slachtoffers.

Nu is één van de grote verschillen op dit vlak tussen Zuid-Afrika en Suriname (er zijn er meerdere) dat er in Zuid-Afrika geen lopend rechtsproces was betreffende mensenrechtenschendingen. In Suriname is dit wel het geval voor de decembermoorden (door sommigen decembergebeurtenissen genoemd), maar niet voor andere mensenrechtenschendingen en/of slachtoffers van oorlogsgeweld uit de jaren tachtig, zoals de Moiwana gebeurtenissen (of moorden).

Eerst het strafproces afronden, dan pas een waarheidscommissie

Mijn compromisvoorstel zou dan zijn (nogmaals, het zal niemand geheel tevreden stellen, zeker niet de nabestaanden die berechting én uitvoering van de straf willen zien):

1. De Amnestiewet wordt aangepast, zodanig, dat het strafproces inzake 8 december 1982 eerst wordt afgemaakt. Simpelweg uit respect voor de rechtsgang, de grondwet én voor de nabestaanden;

2. het Surinaamse parlement treft een bijzondere voorziening, waardoor het mogelijk wordt voor eventueel veroordeelden van dit strafproces in aanmerking te laten komen voor gratie, mits zij hun volledige medewerking geven aan een waarheidscommissie, die dus de bevoegdheid krijgt achteraf gratie danwel amnestie te verlenen. Hiermee kom ik tegemoet aan het oorspronkelijke bezwaar tegen de Amnestiewet van o.a. Sandew Hira, dat hij nu zelf lijkt te hebben vergeten;

3. Deze waarheidscommissie of commissie voor waarheid en nationale verzoening krijgt ook de gelegenheid om andere mensenrechtenschendingen van de jaren tachtig te onderzoeken, in dit geval heet het dan amnestie, als er nog geen rechtsgang is geweest voor die zaken;

4. de waarheidscommissie wordt geleid door een neutrale en respectabele figuur, bij voorkeur een kerkelijk leider met veel gezag, in ieder geval iemand zonder directe banden met de strijdende partijen in de jaren tachtig en/of hun ideologische achterban;

5. als gewone leden van de waarheidscommissie worden enkele deskundigen verzocht vanuit verschillende maatschappelijke disciplines en met diverse achtergronden. Wat mij betreft zou Sandew Hira (als revo aanhanger) hier ook deel van kunnen uitmaken, maar voor het evenwicht zou het beter zijn ook leden te hebben met een gedachtegoed dat overeenkomt met de groep die in 1982 voorstander was voor een terugkeer naar de parlementaire democratie, op basis van de scheiding der machten en vrijheid van meningsuiting;

6. Er zal internationale begeleiding en erkenning gevraagd worden voor deze gang van zaken, bijv. via de OAS of vergelijkbare organisatie(s). Bij mij weten heeft de OAS zich hiertoe al bereid verklaard in 2012, mits er een breed maatschappelijke draagvlak zou zijn voor genoemde waarheidscommissie. De toenmalige coalitie is daar niet in geslaagd.

Revo aanhangers versus aanhangers van de liberale democratie

Onder de slachtoffers van 8 december was de voorkeur voor de liberale of burgerlijke democratie met vrijheid van meningsuiting en scheiding der machten, sterk vertegenwoordigd. Denk bijvoorbeeld aan de journalist Frank Wijngaarde, de wetenschapper Sugrim Oemrawsingh, de verschillende slachtoffers uit de hoek van advocaten (waaronder o.a. John Baboeram), vakbondsleiders (Daal) en ondernemers (Robby Sohansingh, André Kamperveen).

Zij allen waren, voor zover ik weet, representanten waren van een meer liberale denkrichting ten opzichte van revo-aanhangers zoals Dew Baboeram/Sandew Hira; de revo-opvatting die toen zeer sterk aanwezig was onder de militairen.

In feite schoffeert Sandew Hira nu al de nabestaanden van slachtoffers met een liberale oriëntatie, door tijdens zijn persconferenties te oreren dat de trias politica min of meer een achterhaald westers begrip is.

Door punt 4), 5) en 6) te volgen zou er een evenwichtige en objectieve waarheidscommissie kunnen zijn, in plaats van een soloactie van de ideologisch zeer gekleurde Sandew Hira/Dew Baboeram.

Nogmaals, ik realiseer me dat dit voorstel niet acceptabel zal zijn voor veel nabestaanden die berechting én bestraffing willen voor de daders die hun geliefden uit het leven hebben gerukt. Ook zal het waarschijnlijk niet acceptabel zijn voor de huidige machthebbers, die zich er relatief gemakkelijk “van af willen maken”. Toch lijkt dit mij een mogelijke denkrichting, waarin een minimum aan rechtvaardigheid en respect voor de rechtsgang wordt aangehouden, terwijl toch de maatschappelijke vrede gehandhaafd kan worden.

Ik realiseer mij heel goed, dat Suriname niet op een nieuw conflict zit te wachten dat mogelijk aangewakkerd wordt vanuit het buitenland. Ook dat is een harde les van de jaren tachtig. Ik denk dat iedereen met een warm hart voor Suriname het dáár wel roerend over eens zal zijn.

Jan Gajentaan

Meer nieuws

Regering komt met Sociaal Vangnet

GFC NIEUWS-De maatregelen die de regering zal treffen om de economie wederom gezond te maken, zullen een impact hebben op de samenleving en heeft de…

Brunswijk vraagt geduld samenleving

GFC NIEUWS- Op woensdag 16 september was het precies twee maanden dat de regering Santokhi-Brunswijk aan de macht is. Impotent of minder potent? Maak online…

De Heilige Maand Purushottam Más

GFC NIEUWS- Op de Hindū kalenders dit jaar staat voor de periode 18 september t/m 16 oktober Purushottam Más (Malmás) vermeld. Impotent of minder potent?…

Suriname heeft goede vriend in Amerika

GFC NIEUWS- Suriname heeft in Amerika een goede partner gevonden. Dit zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Michael Pompeo, tijdens zijn eendaags bezoek aan…

President Santokhi ontvangt minister Pompeo

GFC NIEUWS- President Chandrikapersad Santokhi heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Michael Pompeo ontvangen op het presidentieel paleis. Impotent of minder potent? Maak online…

Lions biedt gratis diabetestest aan

GFC NIEUWS- Lions Club Paramaribo Central is met ondersteuning van haar moederclub Lions Club International gestart met een diabetesproject om het bewustzijn over de gevaren…

Training in Protocol aangeboden door India

GFC NIEUWS- Onder auspiciën van het Sushma Swaraj Institute for Foreign Service is door de minister van Buitenlandse Zaken, International Business en Internationale Samenwerking het…

First lady Santokhi voor privébezoek in Nederland

GFC NIEUWS- First lady Mellisa Santokhi-Seenacherry bevindt zich momenteel in Nederland. Impotent of minder potent? Maak online gebruik van professionele adviezen van internationale topexperts. Klik…

IDB-delegatie op bezoek bij minister Walden

GFC NIEUWS- De minister van Economische zaken, Ondernemerschap en Technologische Innovatie, Saskia Walden, heeft een delegatie ontvangen van het Inter-American Development Bank (IDB) vertegenwoordigd door…