Kleine landen kunnen grote schulden niet terugbetalen, dreigen ‘in beslag te worden genomen’ door China

Sri Lanka is nauwelijks in staat om zijn schulden aan Chinese staatsbedrijven te betalen. Het land voelde zich daarom eind vorig jaar gedwongen de strategische haven van Hambantota aan China over te dragen.

China heeft de afgelopen jaren miljarden dollars geïnvesteerd in de bouw van havenfaciliteiten en de planning van maritieme handelsroutes, als onderdeel van het ‘One Belt, One Road’ -initiatief om het marktbereik te vergroten.

Het Belt and Road Initiative (BRI) en de Maritime Silk Road is een ontwikkelingsstrategie van de Chinese overheid die zich richt op verbinding van en samenwerking tussen Euraziatische landen.

Het BRI wordt soms ook de Nieuwe Zijderoute genoemd (Silk Road Economic Belt) met verwijzing naar de ‘oude’ Zijderoute, het netwerk van handelsroutes dat meer dan 2000 jaar geleden China verbond met Centraal-Azië en de Arabische wereld.

In 2013 stelde de Chinese president Xi Jinping voor om een ​​modern equivalent te creëren, een netwerk van spoorwegen, wegen, pijpleidingen en elektriciteitsnetten dat China en Centraal-Azië, West-Azië en delen van Zuid-Azië met elkaar zou verbinden (bron: McKinsey].

Dit initiatief omvat meer dan alleen fysieke verbindingen.  Het doel is om ’s werelds grootste platform voor economische samenwerking te creëren, inclusief beleidscoördinatie, samenwerking op handels- en financieringsgebied en sociale en culturele samenwerking.

Op deze manier hebben kleinere landen zoals Sri Lanka schulden opgebouwd die zij niet kunnen betalen. Sri Lanka is meer dan 8 miljard dollar verschuldigd aan door de staat gecontroleerde Chinese bedrijven, schrijft de New York Times

Invloed door schulden

De problematiek die Sri Lanka zich op de hals haalde, is de opmaat voor wat veel Afrikaanse landen te wachten staat, waarschuwen Amerikaanse media.

Publicaties als The Diplomat (“Hoe China slechte leningen omzet in strategische investeringen”),  The Guardian  (“Strategische schulden om politieke invloed te verkrijgen”) en CNN (“Infrastructuur teruggeleased om schuld af te lossen”) waarschuwen voor de Chinese ‘crediteurendiplomatie’.

Terugbetaling onmogelijk

De Chinese overheid maakt gebruik van miljarden dollars aan schulden om politieke invloed te krijgen in ontwikkelingslanden in Azië en de Stille Oceaan, staat volgens CNN in een onafhankelijk rapport dat wetenschappers van de Harvard Universiteit aan het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken voorlegden.

Volgens het rapport groeien de enorme schulden in sommige gevallen naar zo’n grote omvang dat zij onmogelijk terugbetaald kunnen worden.

Beijing zou hierdoor de leningen kunnen gebruiken om ‘strategische activa of politieke invloed op schuldenlanden te verwerven’.

Strategie

Dit zou de Chinese regering in staat kunnen stellen haar invloed uit te breiden over de Indische Oceaan en de Stille Oceaan.

India en Australië zouden dan omsingeld worden en Beijings positie in de Zuid-Chinese Zee zou hiermee worden geconsolideerd, aldus het rapport.

De Australische premier Malcolm Turnbull zei in april dat hij “met grote bezorgdheid” keek naar alle buitenlandse militaire bases die in de Stille Zuidzee zouden worden gebouwd.

Hij zei dat in reactie op berichten dat Beijing in gesprek was met het eilandstaatje Vanuatu, dat op amper 2500 kilometer van Australie ligt, om er Chinese troepen onder te brengen.

Verlies omzetten in winst

China geeft via het Belt and Road Initiative honderden miljarden dollars uit aan leningen aan ontwikkelingslanden die zich vaak niet kunnen veroorloven om die terug te betalen, schrijft The Diplomat.

Beijing wil hier vermoedelijk economisch verlies omzetten in geopolitieke winst, oppert het blad, en verwijst naar de gebeurtenissen rond de haven van Hambantota.

Die is de komende 99 jaren in handen van Chinese bedrijven, als gevolg van de deal die Sri Lanka moest maken omdat de miljardenschuld aan Chinese staatsbedrijven niet terugbetaald kon worden.

Veel levert de haven niet op: er meert hooguit één schip per dag aan, alle andere varen Hambantota voorbij.

Export van overproductie

De zwakke prestaties van de haven wekken de indruk dat hij alleen maar de bredere strategische belangen van China dient door cruciale handelsroutes en internationale toeleveringsketens veilig te stellen.

Alle projecten vanuit het Belt and Road Initiative zijn dan ook alleen bedoeld om China’s economische belangen te dienen, schrijven de bladen.

China produceert veel meer dan het land nodig heeft, legt de New York Times uit.  Xi is dan ook op zoek naar landen waar die productie naar toe kan – bij voorkeur ontwikkelingslanden.

“President Xi is van mening dat dit een langetermijnplan is waarbij de huidige en toekomstige generaties worden betrokken bij het stimuleren van Chinese en wereldwijde economische groei,” zegt Cao Wenlian.

Belt and Road is geen Marshallplan

Hij is directeur-generaal van het International Cooperation Centre van de National Development and Reform Commission, een groep die het initiatief ondersteunt. “Het plan is om leiding te geven aan de nieuwe globalisering versie 2.0.”, zegt hij.

Xi rolt een meer gedurfde versie uit van het Marshallplan, de naoorlogse wederopbouwinspanningen van Amerika. Toen verstrekte de Verenigde Staten enorme hoeveelheden hulp om allianties in Europa veilig te stellen.

China zet honderden miljarden dollars aan staatsleningen in om nieuwe vrienden over de hele wereld te winnen, deze keer zonder dat ze militaire verplichtingen hoeven op te leggen.

Maar, waarschuwt The Diplomat: Belt and Road is geen Marshallplan: het bestaat uit leningen en geen subsidies, en China verwacht rendement voor zijn geld.