Suriname heeft op maandag 2 november deelgenomen aan de vierde cyclus van het Universeel Periodiek Onderzoek (Universal Periodic Review – UPR) van de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties in Genève, Zwitserland.
Minister van Justitie en Veiligheid, Harish Monorath, presenteerde als hoofd van de Surinaamse delegatie het vierde nationale rapport over de ontwikkelingen op het gebied van mensenrechten in de periode 2021–2026.
Tijdens de internationale beoordeling benadrukte Monorath dat Suriname zich als democratische rechtsstaat blijft inzetten voor de bescherming van fundamentele mensenrechten, gelijkheid voor de wet, rechtvaardigheid en respect voor de menselijke waardigheid.
Volgens de minister is de UPR niet alleen een moment waarop verantwoording wordt afgelegd, maar ook een gelegenheid om te beoordelen in hoeverre internationale verplichtingen daadwerkelijk leiden tot verbeteringen in het leven van de bevolking.
Het nationale rapport is voorbereid in samenwerking met verschillende ministeries, De Nationale Assemblée, overheidsinstanties, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden. De regering erkent dat gedurende de verslagperiode vooruitgang is geboekt, maar dat verschillende hervormingen nog in uitvoering zijn.
Afschaffing doodstraf en oprichting Nationaal Mensenrechteninstituut
Een belangrijke ontwikkeling die tijdens de beoordeling werd toegelicht, is de afschaffing van de doodstraf binnen zowel het gewone als het militaire strafrecht.
Op 23 juli 2026 heeft De Nationale Assemblée bovendien wetgeving goedgekeurd die toetreding tot het Tweede Facultatief Protocol bij het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten mogelijk maakt.
De verdere internationale toetredingsprocedures moeten nog worden afgerond. Suriname trad in november 2021 toe tot het Verdrag tegen Foltering.
Ook de oprichting van een onafhankelijk Nationaal Mensenrechteninstituut kwam aan de orde. De wettelijke basis hiervoor wordt gemoderniseerd en de Mensenrechtencommissie van De Nationale Assemblée bereidt de ontwerpwetgeving voor. De regering streeft ernaar het instituut in 2027 operationeel te maken.
Daarbij is benadrukt dat de onafhankelijkheid van het instituut moet worden gewaarborgd door onder meer voldoende financiering, transparante benoemingsprocedures en operationele zelfstandigheid.
Op het gebied van sociale bescherming zijn per maart 2026 de financiële ondersteuning voor ouderen, personen met een beperking en sociaal kwetsbare huishoudens verhoogd.
Ook de Algemene Kinderbijslag is aangepast. Verder zijn wetgevende maatregelen toegelicht die bescherming moeten bieden tegen ongelijke behandeling, geweld en seksuele intimidatie op de werkvloer.
Meer rechters en aandacht voor toegang tot recht
De minister wees eveneens op de versterking van de rechterlijke capaciteit. Op 23 oktober 2026 zijn vijftien nieuwbenoemde rechters formeel geïnstalleerd, waardoor het totaal aantal rechters in Suriname op 45 is gebracht.
Daarnaast wordt verwacht dat in 2027 elf rechterlijke trainees hun opleiding afronden. Ook de capaciteit van het Openbaar Ministerie zal naar verwachting worden versterkt.
De decentralisatie van juridische dienstverlening moet ervoor zorgen dat rechtspraak en juridische ondersteuning beter bereikbaar worden, met bijzondere aandacht voor de districten en gemeenschappen in het binnenland. Het Bureau Slachtofferzorg is daarnaast versterkt met aanvullend personeel en benodigde middelen.
Op het gebied van detentie en resocialisatie zijn achttien gecertificeerde casemanagers ingezet om psychosociale begeleiding en rehabilitatie te ondersteunen.
Tegelijkertijd erkent de regering dat verdere verbeteringen noodzakelijk zijn op het gebied van detentie-infrastructuur, gespecialiseerde gezondheidszorg en onafhankelijk toezicht.
Kinderbescherming en bestrijding mensenhandel
Ook kinderbescherming vormde een belangrijk onderdeel van de presentatie. De Wet Kinderombudspersoon biedt de wettelijke basis voor een gespecialiseerde instelling ter bescherming van kinderrechten. Een werkgroep bereidt de operationalisering van deze instelling voor, die nog niet operationeel is.
Verder heeft De Nationale Assemblée op 20 oktober 2026 wetgeving goedgekeurd voor toetreding tot vier Haagse verdragen over internationale kinderbescherming en familierechtelijke aangelegenheden. De verdere internationale procedures en uitvoeringsmaatregelen moeten nog worden afgerond.
Suriname heeft daarnaast toegelicht dat het in de Amerikaanse Trafficking in Persons-rapportages van 2024, 2025 en 2026 de hoogste beoordeling, Tier 1, heeft behouden.
Dit werd aangehaald als erkenning van de inspanningen op het gebied van de bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers.
Onderwijs en gezondheidszorg in het binnenland blijven aandachtspunten
De toegankelijkheid van onderwijs en gezondheidszorg, met name voor inwoners van afgelegen gebieden, kreeg eveneens aandacht.
De geografische omstandigheden van Suriname brengen uitdagingen met zich mee op het gebied van transport, infrastructuur, de beschikbaarheid van leerkrachten en medische voorzieningen.
De regering zet onder meer in op digitale onderwijsmogelijkheden, schoolvervoer en voedselondersteuning voor leerlingen.
In de gezondheidszorg wordt gewerkt aan een betere toegang tot basiszorg, met bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen en gemeenschappen in het binnenland. Tekorten aan infrastructuur, gespecialiseerd personeel en transport blijven echter belangrijke knelpunten.
Collectieve rechten Inheemse en Tribale volken
De collectieve rechten van Inheemse en Tribale volken vormden eveneens een belangrijk onderwerp tijdens de beoordeling. Het wetsontwerp inzake de collectieve rechten van deze gemeenschappen is nog in behandeling bij De Nationale Assemblée.
Het in mei 2026 gelanceerde Land Rights Project 2026–2030 moet bijdragen aan overleg en de ontwikkeling van een uitvoerbaar wettelijk kader.
Monorath benadrukte het belang van betekenisvolle participatie en consultatie van de betrokken gemeenschappen, waaronder het beginsel van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming (FPIC).
Milieudelicten en illegale goudwinning
Ook milieubescherming en de gevolgen van illegale goudwinning kwamen tijdens de presentatie aan de orde. De regering wees op de werkzaamheden van de Environmental Crime Unit van het Korps Politie Suriname, die in april 2024 werd opgericht en onderzoek doet naar milieudelicten, waaronder illegale goudwinning en mogelijke verontreiniging van water en bodem.
Als voorbeelden werden onderzoeken in Gunsi in juli 2026 en Godo Olo in oktober 2026 genoemd. De samenwerking tussen de politie, het Openbaar Ministerie, de Nationale Milieuautoriteit en het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg werd daarbij als belangrijk aangemerkt.
De minister wees tevens op de uitdagingen bij het uitvoeren van waterkwaliteitstesten. Suriname is daarvoor momenteel mede afhankelijk van buitenlandse ondersteuning.
Internationale aanbevelingen en verdere hervormingen
Tijdens de interactieve dialoog spraken verschillende landen hun waardering uit voor de geboekte vooruitgang. Tegelijkertijd werden aanbevelingen gedaan om de mensenrechtensituatie verder te verbeteren.
Deze aanbevelingen hadden onder meer betrekking op de operationalisering van het Nationaal Mensenrechteninstituut, onafhankelijk toezicht op politieoptreden, bescherming van journalisten en mensenrechtenverdedigers, de collectieve rechten van Inheemse en Tribale volken, toegankelijkheid van onderwijs en gezondheidszorg, kinderbescherming, mensenhandel en de bescherming van personen met een beperking.
Suriname erkent dat belangrijke uitdagingen blijven bestaan. De operationalisering van onafhankelijke mensenrechteninstellingen, verbetering van detentieomstandigheden, effectieve uitvoering van kinderbeschermingsmechanismen, toegankelijkheid van publieke diensten en bescherming van collectieve rechten vragen blijvende aandacht.
Monorath benadrukte dat financiële en operationele beperkingen, evenals de geografische omstandigheden van het land, het tempo van institutionele hervormingen beïnvloeden.
Suriname blijft daarom inzetten op samenwerking met het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, VN-organisaties, regionale instellingen, ontwikkelingspartners en het maatschappelijk middenveld.
Met de deelname aan de vierde UPR-cyclus bevestigt Suriname zijn bereidheid tot een constructieve en transparante dialoog en zijn inzet om de bescherming van mensenrechten verder te versterken.
Bron: gov.sr
