Veel werkenden in Suriname herkennen het gevoel maar al te goed. Tegen de derde week van de maand is de portemonnee vaak al zorgwekkend leeg.
Het is geen publiek geheim dat een groot deel van de werkende bevolking moeite heeft om financieel rond te komen tot het volgende salaris.
Lage lonen en hoge kosten spelen daarin een belangrijke rol, maar in het publieke debat wordt ook vaak gewezen op het bestedingspatroon direct na ontvangst van het salaris.
Wie goed oplet, ziet het vrijwel elke maand terug in het straatbeeld.
Zodra lonen zijn gestort, neemt de drukte op de wegen toe, zitten fastfoodrestaurants voller en lijken kledingzaken ineens meer klanten te trekken.
Subtiele tekenen in het dagelijks leven
Aan het begin van de maand wordt er royaal uitgegeven aan etentjes, nieuwe kleding en andere vormen van luxe.
Dat gebeurt vaak met het idee om “even te genieten”, terwijl het salaris eigenlijk bedoeld is om de hele maand door te komen. Aan het eind van de maand volgt dan noodgedwongen de pas op de plaats.
Lifestyleanalist Patricia Wong bevestigt in gesprek met GFC Nieuws dat dit fenomeen in Suriname sterk leeft.
“In landen als Suriname, maar ook in delen van het Caribisch gebied en Latijns-Amerika, zie je dat mensen hun salaris sneller uitgeven zodra het binnen is.
Dat heeft te maken met leefstijl, sociale druk en soms ook met het ontbreken van financiële planning,” legt zij uit.
Het fysiek in handen hebben van bankbiljetten na een bezoek aan de ATM maakt het makkelijker om impulsieve uitgaven te doen.
Het ontbreken van een wijdverspreid systeem voor automatische incasso’s in Suriname dwingt mensen om zelf prioriteiten te stellen, wat de verleiding voor consumptieve uitgaven vergroot.
In Nederland minder zichtbaar
Volgens Wong is dit patroon in Nederland veel minder zichtbaar.
“In Nederland zijn mensen over het algemeen meer gewend aan budgetteren, automatische afschrijvingen en sparen.
Huur, verzekeringen en vaste lasten worden vaak direct betaald, waardoor impulsieve uitgaven minder ruimte krijgen,” zegt ze.
In landen met een sterkere spaarcultuur is het einde van de maand dan ook minder stressvol, iets waar Suriname volgens haar nog veel van kan leren.
Wetenschappelijk onderzoek
Onderzoek naar armoede en schaarste laat zien dat mensen onder financiële druk vaker kiezen voor onmiddellijke bevrediging. Dit wordt ook wel ‘scarcity mindset’ genoemd.
De Nederlandse hoogleraar Wilco van Dijk (Leiden University), gespecialiseerd in de psychologie van schaarste, bevestigt dit fenomeen.
Hij legt vaak uit dat mensen in schaarste niet ‘dom’ handelen, maar dat hun hersenen simpelweg prioriteit geven aan overleven op de korte termijn, wat rationeel sparen op de lange termijn bijna onmogelijk maakt.
