Suriname is de afgelopen periode opnieuw opgeschrikt door een ernstig familiedrama.
Personen die zich in een precaire mentale toestand bevonden, brachten daarbij anderen om het leven.
Hoewel dit soort incidenten wereldwijd voorkomen, is er volgens critici in Suriname sprake van een hardnekkige blinde vlek.
Niet het probleem zelf, maar de manier waarop het wordt geïnterpreteerd en aangepakt.
Volgens Suriname-criticus en analist R. Pinas speelt bijgeloof nog altijd een grote rol bij hoe families omgaan met mentale ontregeling.
In gesprek met GFC Nieuws zegt hij dat er dringend meer bewustwording nodig is rond psychische gezondheid.
“Bij de eerste signalen wordt zelden aan een arts of psychiater gedacht,” stelt hij. “Men zoekt het vaak in spirituele verklaringen.”
Trance of ziektebeeld
Wanneer iemand verward gedrag vertoont, vallen in Suriname al snel woorden als “in trance” of “bezeten”. Die gedachte wortelt in Winti tradities en volksgeloof.
Cultureel herkenbaar, maar medisch onjuist. Uit onderzoek van GFC Nieuws blijkt dat wat men trance noemt, in de praktijk vaak een psychose is. Daarbij verliest iemand het contact met de werkelijkheid en kan gevaarlijk gedrag ontstaan.
Ook paniekaanvallen kunnen heftig verlopen en kortsluiting in denken en doen veroorzaken. Daarnaast zijn er lichamelijke oorzaken zoals slaapverlamming, waarbij realistische hallucinaties optreden.
Epilepsie wordt soms mystiek beleefd, terwijl het gaat om neurologische activiteit. Middelengebruik zoals sterke cannabis, amfetaminen, cocaïne of XTC kan eveneens ernstige verwardheid uitlokken.
Pinas verwijst naar een tragisch incident in oktober aan de Cocobiaweg, waar een eenjarig kindje om het leven kwam.
Volgens de politie verkeerde de verdachte, een tienerjongen, tijdens en na het voorval in een sterk verwarde toestand.
Wanneer direct medische hulp nodig is
Het informatiepeil over geestelijke gezondheid is bij veel Surinamers nog laag. Daardoor wordt professionele hulp vaak te laat ingeschakeld.
Nederlandse instanties geven duidelijke signalen waarop direct actie nodig is. Volgens Trimbos-instituut en GGZ Nederland zijn dit belangrijke alarmsignalen:
– Wanen of sterke achterdocht
– Hallucinaties zoals stemmen horen
– Ernstige verwardheid of onsamenhangend spreken
– Grote angst zonder duidelijke reden
– Plots sociaal isolement en slaapproblemen
Bij deze signalen moet onmiddellijk contact worden opgenomen met een arts of psychiatrische spoeddienst.
Wie mentale problemen blijft zien als iets spiritueels, loopt het risico kostbare tijd te verliezen. Dat kan in extreme gevallen levens kosten.
