De pijnlijke verkiezingsnederlaag van de Vooruitstrevende Hervormings Partij (VHP) onder leiding van Chan Santokhi blijft voer voor analyse.
Maar volgens politiek analist dr. Ashwin Ramcharan wordt de kern van het probleem vaak niet benoemd.
In een openhartige en confronterende bijdrage aan GFC Nieuws stelt hij dat de VHP ten onder ging aan een teveel aan inhoud en een schrijnend tekort aan ‘vorm’, terwijl een diepgeworteld “Chan-trauma” onder brede lagen van de bevolking én binnen de politieke klasse de partij fataal werd.
Een volk met een Chan-trauma
Ramcharan stelt onomwonden: “Grote groepen volwassen mannen en vrouwen hebben een Chan-trauma. Lees de social media apps en je hoeft geen Freud te zijn om dit te concluderen.”
Deze afkeer richting Santokhi reikt volgens hem verder dan de gewone burger. Zelfs voormalige coalitiegenoten zijn volgens hem getekend door een persoonlijke haat richting de oud-president.
“Hun Chan-haat ligt zo diep dat ze niet wisten hoe snel ze zich moesten aansluiten bij de NDP, die hunkerde naar regeermacht.”
Deze overstap naar de voormalige oppositiepartij duidt volgens Ramcharan niet alleen op politieke opportuniteit, maar op een dieper gevoeld ongemak met Santokhi’s leiderschapsstijl. “Zoveel haat, zoveel Chan-trauma…” vat hij de politieke sfeer samen.
VHP durft geen eerlijke analyse te maken
Volgens Ramcharan zijn de analyses die tot nu toe uit de VHP-gelederen zijn gekomen te mild en onvolledig.
“Men durft niet eerlijk te zijn naar de leider van de VHP, of men koestert te veel wrok en haat jegens hem, of men heeft gewoon een Chan-trauma.” In plaats van de echte oorzaken te benoemen, blijft men steken in oppervlakkige verklaringen.
De dominantie van vorm boven inhoud
De kern van het probleem, zo stelt Ramcharan, is dat Santokhi de Surinaamse politieke cultuur fundamenteel verkeerd heeft ingeschat.
“Chan was teveel bezig met inhoud en begrijpt de Surinaamse vorm en deftigheid niet.” In zijn analyse draait het in Suriname niet om inhoudelijk sterk beleid, maar om hoe beleid wordt gepresenteerd. De kiezer wil spektakel, beleefdheid, ‘aaitjes’, dansen en een goede show.
“Het electoraat wil nu feesten en dansen, sensatie, en geven niet om inhoudelijk beleid dat toekomstige generaties Surinamers kan redden.”
Volgens Ramcharan is het land daarmee verzand in wat hij noemt ‘aardigheidsbeleid’ – beleid dat zich richt op het snel behagen van de minst productieve groepen in de samenleving – ten koste van lange termijn maatregelen gericht op groei en ontwikkeling.
Santokhi begreep zijn partners én het volk niet
Niet alleen het volk, maar ook zijn eigen coalitiepartners en partijgenoten voelde zich ondergewaardeerd, aldus Ramcharan.
“Zijn focus lag meer op inhoudelijke beleidsvoering dan op het behagen van het publiek en het strelen van ego’s, met name die van zijn coalitiepartners en opmerkelijke persoonlijkheidstypen binnen zijn eigen partij: lekkers zoekers, ego-trippers.”
De voormalige coalitiepartners gebruikten hun ‘Chan-trauma’ als brandstof om zich volledig van hem los te maken. Hun overstap naar de NDP is volgens Ramcharan een uiting van het feit dat ze zich onder Santokhi niet gezien voelden.
Moet Santokhi veranderen? Of de VHP?
De grote vraag die Ramcharan stelt: is Santokhi nog wel geschikt als toekomstig leider van de VHP en Suriname? En als hij dat wil zijn, kan hij dan veranderen?
“Kan Chan ooit meer vorm beheersen dan inhoud?” Volgens de analist is het twijfelachtig of Santokhi zich kan aanpassen aan een cultuur waar uiterlijk vertoon de boventoon voert. En zelfs als hij dat probeert, is het de vraag of dit authentiek zal overkomen of slechts als toneelspel wordt gezien.
De VHP staat op een strategisch kruispunt. Moet men vasthouden aan inhoud en authenticiteit, of een leider zoeken die de kunst van het politiek theater wél beheerst?
Ramcharan is daar helder in: “De VHP zou een vorm-menner moeten zoeken en de inhoud op een lager pitje moeten zetten. Niet koppig inhoudelijk blijven, maar flexibel meer om de vorm geven.”
Maar tegen welke prijs?
De analist waarschuwt echter voor de risico’s van het omarmen van een vormgedreven politieke cultuur. “Door mee te gaan in een politieke cultuur die vorm boven inhoud stelt, loopt Suriname het gevaar dat belangrijke, maar mogelijk impopulaire beslissingen worden vermeden.”
Volgens Ramcharan had de VHP de afgelopen vijf jaar nauwelijks middelen, maar is dat onder de nieuwe machthebbers niet veranderd. “De afgelopen 5 jaar was er geen geld. Maar nu is er ook geen geld. Suriname heeft duidelijk gekozen voor meer vorm en minder inhoud.”
Een keus met grote gevolgen
Ramcharan besluit zijn analyse met een scherpe conclusie: “De VHP, en bij uitbreiding de gehele Surinaamse politiek, staat voor een fundamentele keuze: vasthouden aan een op inhoud gerichte politiek met het risico electoraal terrein te verliezen, of meegaan in een politieke cultuur die vorm en presentatie vooropstelt, mogelijk ten koste van substantiële beleidsvorming.”
Zijn slotzin is even scherp als cynisch: “Suriname kiest vooralsnog eerder voor vorm en deftigheid nu, als deftigste land van de wereld, dan voor inhoud om het meest vooruitstrevende land te worden gericht op toekomstige generaties Surinamers. En hier past Chan, met een sterk verouderde VHP gericht op inhoud, helaas niet in.”
